Eritrea real clear politics's Weblog

September 17, 2008

ሕጂ ኸ ናበይ ገጽና ኢና ክንጓዓዝ ከም ሃገርን ህዝብን?

Filed under: Politics — eritrearealclearpolitics @ 9:56 am

ሀ፡ መእተዊ ባህርያት ኩናት፡

 

ወትሃደራዊ ስነፍልጠት ሓደ ዓዉዲ ስነፍልጠት ብዛዕባ ወትሃደራዊ ስነኪነት፡ ስነኣእምሮን ግብራዊ ንጥፈታት….... ካልኦት ተርእዮታትት ምስ ኩናትን ዕጥቃዊ ግጭታትን ዝትኣሳሰር ኣስተምህሮ ዝህብ ዓዉዲ ስነፍልጠት እኳ እንተኾነ፡ ወትሃደራዊ ታሪኽ ከምዝገልጾ ግን ባህርያት ኩናት፡ ብወትሃደራዊ ስነፍልጠትን ወትሃደራዊ ሓይልን ተሰንዩ ብጎነጻዉን ደማዉን ምፍሳስ ዘለዎ ፖሎቲካ ከምዝኾነ እዩ ዝገልጾ። 

 

ወትሩ ኩናት ኣብ መንጎ ኣህዛብ ወይ ሃገራት ክካየድ መጀመርታ ፖሎቲካዊ ዕላማ ክህሉ ኣለዎ። ሓደ ኩናት ከተካይድ ኣብ እትዉስነሉ እዋናት ነዮኖት ፖሎቲካዊ ዕላማታት ንምዕዋት ኢኻ እዉን ኣጸቢቕካ ክትፈልጥ ኣሎካ። ምኽንያቱ ነቲ ከተዕዉቶ እትደልዮ ፖሎቲካዊ ዕላማታት ንምዕዋት፡ እትኽተሎ ቕድታት፡ ንወትሃደራዊ ስልትኻን ስትራተጂኻን ስለዝጸልዎን ስለዝገዝኦን ድማ እዩ።

 

ኩናት ከም ቀንዲ መናዓዓቢ ፖሎቲካዊ ዕላማታት ስለዘለዎ፡ ኣልዕል ኣቢሉ ብወዝቢ ዝላዓል ወይ ዝጅመር መስርሕ ጎነጻዊ ረጽሚ ኣይኮኖን። ቅድሚ እቲ ኩናት ምጅማሩ፡ እቲ ኩናት ከሳላስል ዝወሰነ ሓይሊ ክዉቓዕ ዝደልዮ ፖሎቲካዊ ዕላማን፡ ነቲ ክካየድ ዝወጠኖ ወትሃደራዊ ግጭት እኹል ወትሃደራዊ ዓቕሚ ሰብ ብዓይነትን ዓቐንን፡ ወትሃደራዊ ኣጽዋርን ሎጂስትክስ፡ ስነ ኣእምራዊ ምቕርራባት፡ ናይ ሕጻ ቕዲ ወትሃደራዉን ስልትን ስትራተጂን፡ ምጣኔ ሃብታዊ፡ ፖሎቲካዊ፡ ማሕበራዊ፡ ዲፕሎማስያዊን ፕሮፖጋንዳዊ.. ዓቕምታቱን ጎስጋሳታቱን ከሕይል ስለዘለዎ፡ ነዚ ድሕሪ እኹል ምቕርራባት ምግባሩ እዩ ንኩናት ዝጅምሮ።

 

ካብዚ ስነፍልጠታዊ ኩዉንነት ናይ ኩናት ብምንቃል፡ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝተኻየደ ኩናት ካብ 1998-2000 ...ብዶብ ተሳቢቡ ዝተኻየደ እኳ እንተኾነ፡ ፍሉይ ፖሎቲካዊ ዕላማ ከምዝነበሮ ኣዝዩ ፍሉጥ እዩ። ፍሉጥ ዝገብሮ ሮቓሒታት ድማ፡

1.ኩናት ብዘይ ፖሎቲካዊ ዕላማ ዝካየድ መስርሕ ብዘይምኻኑ።

2.ዉሳኔ ኮምሽን ዶብ ናይ መጨረሽታ ቀያድን ወሳኒን ከንሱ፡ ዛጊት ኣካላዊ ምምልካት ዶብ ክትግበር ዘይምኽኣሉ እዩ።

 

እዚ መርትዖታት እዚ ዘረዳኣና ነገር እንተሃልዩ፡ ዛጊት ብወገን ናይ ክልቲኣን ሃገራት መንግስታት ንኩናት ዘንቀሎም ፖሎቲካዊ ዕላማታት ዛጊት ከምዘይትዓወትሉ እዩ። ነቲ ዘንቀሎም ቀንዲ ፖሎቲካዊ ዕላማታት ንምዕዋት ድማ ዝተፈላለየ ምኽንያታት እንዳፈጠርካ፡ ክሳብ ናይ ሓዲኡ መንግስት ፖሎቲካዊ ዕላማታት ዝዕወት ነቲ ኩናት ብዝተፈላለየ መልክዓቱን ኣብ ዝተፈላለየ መደያትን ምቕጻሉ እዩ።

 

ካብ 2002 .. ኣትሒዙ መንግስት ኤርትራ ይኹን መንግስት ኢትዮጵያ ተታሓሒዘሞ ዝጸንሖ ፖሎቲካዊ ዕላማታት እንተ ብቀጥታ ድዩ ብኢደኣዙር ፖሎቲካዊ፡ ፕሮፖጋንዳዊ፡ ምጣኔ ሃብታዊ፡ ዲፕሎማስያዊ፡ ወትሃደራዊ ኩናት ኣካይድካ ነንሕድሕዶም ከም መንግስታትን ሃገራትን ንምድኻም እዩ። ሓዲኦም ምስተዳኸመ ድማ፡ ነቲ ዝተዳኸመ መንግስት ብዉሽጣዊ ናዕቢ ወይ ድማ ብግዳማዊ ድፊኢት ጎኒጽካ ብምዉዳቕ፡ ንዝነበሮም ፖሎቲካዊ ዕላማታት ብቐጥታ ዘተግብር ፖሎቲካዊ ስርዓት ኣብ ኤርትራ ወይ ኢትዮጵያ ንምድካን እዩ ዝነበረን ዘሎን። እዚ ብወገን ክልቲኦም መንግስታት፡ ብግብሪ ተሰሪሒሉ ክዕወት ስለዘይተኻእለን፡ ኣብ ልዕሊኡ ናይ ከባብን ስግር ከባብን ሓያላት ሃገራት ዓለምና ጂኦፖሎቲካዊ ስለዝተሓወስዎ፡ ተወሳኺ ባርዕን ምትሕልላኻትን ስለዝተፈጥረ፡ ነቲ ዝተሓስበ ዳግም ንምትግባሩ ዘሎ ድሌታት ብክልቲኦም ስርዓታት ናብ ዝላዓለ ጥርዙ ዓሪጉ ኣሎ።

 

ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ግን ብመሰረት ዉዕል ኣልጀርስ፡ ብመልክዕ ክትያ 13 ሚያዝያ 2002 .. ዉድእ እዩ። ኣብ 31-11-2007 .. እታ ናይ ኢትዮጵያን ኤርትራን ኮምሽን ዶብ ሕጋዉነታ ወዲኣ ክትፈርስ እንኮላ እዉን፡ ንሱ እቲ ሕጋዉን ናይ መወዳእታ ቀያድን ምኻኑ ኣፍሊጣ እያ ስራሓ ዓጽያ ዘላ።

 

ስርዓት ወያኔ ሓደ እግሩ ኣብ ክወጾ ዘይክእል ናይ ኩናት ደልሚ ኣብ ኦጓዴን፡ ሶማልን  ኦሮሚኛ ተሸሚሙ እኳ እንተሎ። ነቲ ኣብ ሶማልን ኦጓዴኒን ዘጋጥሞ ዘሎ ሓመድ ድበ ንኤርትራ እንዳመልከተ ኣቃልቦ ህዝቢ ኢትዮጵያ ክጥምዝዝ ይደሊ ስለዘሎ፡ ኤርትራ ሕጂ እንተወሪራትና ዳግም ሕጂ ናይ መወዳእታ ክኸዉን እዩ እንዳበለ ይፍክርን የግባዕብዕን ኣሎ። ብኣንጻሩ ድማ ስርዓት ... እዉን ዉሽጣዊ ለዉጥታት ክገብር ካብ ዘይምድላይን ዉሽጣዊን ግዳማዉን ፍሽለታቱ ንምኽዋል ሕጂ እዉን መኸተ ብምባል ከም ስርዓት ወያኔ ወራር ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ከካይዱ ምቕርራባቶም ወዲኦም ከምዘለዉ ብምግላጽ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ ክንዲ ኣብ ዉሽጣዊ ጉዳያቱ  ምፍታሕ ዘተኩር፡ ንስግር ማዕዶ ከምዘቃልብ ይጉስጉስዎ ኣለዉ።

 

እዞም ክልተ መንግስታት እዚኦም ኣብ ልዕሊ ክልቲኡ ህዝብታት፡ ስነኣእሙራዉን ማሕበራዉን ኩናት የካይዱ ከምዘለዉ ፍሉጥ እዩ። ክልቲኡ መንግስታት ድማ ልሳንን መጋበርያን ካልኦት ሓያላትን ሓዉሲ ሓያላት መንግስታት ዓለምና እዮም። ስርዓት ወያኔ መጋበርያ ዕላማታት መንግስት ኣመሪካን እስራኤልን እዩ። መንግስት ኤርትራ ድማ መጋበርያ ናይ ሃገራት ኣዕራብን ገለ ሃገራት ኤስያን መንግስታት እዩ።

 

እዚ ሕጂ ብክልቲኡ መንግስታት ዝካየድ ዘሎ ፕሮፖጋንዳዊ ጎስጋሳት፡ ኣብ መጻኢ ህላዌኦም ዓቢ ግደን ዓስብን ክጻወት ዝካየድ ዘሎ ኣብ ኣይዶሎጂካዊን ወትሃደራዉን ዲፕሎማስያዉን ምጣኔሃብታዊ መዳያት ዝተመርኮሰ እዩ። ብወገን ክልቲኡ ስርዓታታት ክወቕዕዎ ዝደልዩ ዘለዉ ዕላማታት ድማ ብዓቢኡ ፖሎቲካዊ ስርዓት ምቕያር እኳ እንተኾነ፡ ነቲ ብወገን ክልቲኦም ዝካየድ ዘሎ ዘይፍትሓዉን ዘይርትዓዉን ዕላማታት ንምኽዋል  ብዝላዓለ መልክዑ ዝዓለመ እዩ።

ፖሎቲካዊ ስርዓት ... ነዚ ንምዕዋት ብቐጥታን ብኢደ ኣዙርን ምስ ኩሎም ዓይነታት ተቓወምቲ ፖሎቲካዊ ስርዓት ወያኔ ኮይኑ ይሰርሓሉ ኣሎ። ብኣንጻሩ ድማ ፖሎቲካዊ ስርዓት ወያኔ ከምኡ ይገብር ኣሎ።

 

ብመሰረት ዓለምለኻዊ ዉዕላትን ሕግታትትን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብንጹር ኣብ ፖሎቲካዊ ካርታ ብመልክዕ ኣብ ወረቐትን ኣእምሮግምታት ዝተቐርጸ ምምልካት {virtual demarcation} ሰፊሩ ስለዘሎ፡ ነቲ ተሪፉ ዘሎ ኣካላዊ ምምልካት ንምትግባሩ ብመሰረት እቲ ኣቀዲሙ ዝተገብረ ኣብ መንጎ ክልቲኡ ሃገራት ስምምዓትን ዉዕላትን ብዓለምለኻዊ ሕጊ ንክትግበር ብዲፕሎማስያዊ መገድታት ምቕላስ ጥራይ እዩ። እዚ መገዲ እዚ ተጸንቂቁ ምስተወድኣ ድማ ጊዝየ እንታይ ኣማራጺታት ክንወስድ ከምዘሎና ባዕሉ ክመርሓና እዩ።

 

ልክዕ እዩ ንኤርትራ ዝበጽሓት ባድመ ኣብ ትሕቲ ምምሕዳር ኢትዮጵያ ኣላ፡ ብኣንጻሩ ንኢትዮጵያ ዝበጽሓ መሬት ወይ ዓድታት ብወገን ዛላንበሳን ዓላቴናን ከባቢ ወረዳ ኣኽራን እዉን ኣብ ትሕቲ ምምሕዳር መንግስት ኤርትራ ከምዘሎ ፍሉጥ እዩ። እዚ ዓድታት እዚ ጥራይ እቲ ኣካላዊ ምምልካት ዶብ ምስተተግበረ ነናብ ዋንኡ ሃገር ክምለስ ዝካኣል ምኻኑ ተፈሊጡ፡ በቲ ተታሒዝዎ ዘሎ ዓለምለኻዊ ሕጊ ጥራይ እዩ ክትሓዝ ዘለዎ። ካብዚ ንላዕሊ ወይ ንታሕቲ ንግዚኡ ካልእ መዔቐኒን መፍትሕን የብሉን።

 

ሓቂ እዩ ማሕበረሰብ ዓለም ነቲ ባዕሉ ዘዉሓሶን ዝፈረዶን ስምምዕ ኣልጀርስን ዉሳኔ ናይ ኮምሽን ዶብ ንክትግበር ክገብሮ ዝግብኦ ጸቕጥታት ከምዘይገበረን፡ ጸግዕታት ይወስድ ከምዘሎ ርኡይ እዩ። ልዕሊኡ እዉን ዶብኩም ኣብ ወረቐት ሓንጺጽናልኩም ኣሎና እንተ ብምርድዳእ ድዩ እንተ ብዉግእ መረትኩም ምለሱ እዚ ዓይነት ምርጫታት ወሲዱ ኣሎ። ኤርትራን ኢትዮጵያን ግን ክልብማ ኣለወን። ሎሚ ጽባሕ ድሕሪ ጽባሕ እቲ ፖሎቲካዊ ኩነታት ዓለምና ስለዝቓያየር ብትዕግስት ክኸዳ ይግባእ።

 

ሓደ ጥዑይ ሓታቲ ስለምንታይ ድኣ መንግስት ኢትዮጵያ 54 ሚልዮን ዶላር ናይ ምክልኻል ዓቕምታቱ ባጄት ካብ ኣቐዲሙ ዝነበሮ ኣልዒልዎ ኣሎ ዝብል ሕቶ ከልዕል ይኽእል እዩ። መልሰይ መንግስት ኢትዮጵያ ኣብዚ እዋንዚ ሓሙሽተ ቐዋምን ተንቐሳቓስን ወትሃደራዊ ግንባራት እዩ ከፊቱ ዘሎ። ንሳተን ድማ ግንባር ኤርትራ፡ ግንባር ሶማል፡ ግንባር ኦጓዴን፡ ግንባር ኦሮሚኛ፡ ዝተፈላለየ ጦርቛሽ ንኣሽቱ ግንባራት ኣብ በገምድርን ትግራይን እየን። ስለዚ 54 ሚልዮን ዶላር ምስቲ ከፊትዎ ዘሎ ብዝሒ ግንባራት እዉን ኣኻሊ ኣይኮነን ባሃላይ እየ። ወትሃደራዊ ባጄት ስለዝወሰኸ ንኤርትራ ኩናት ክኸፍት እዩ ዘስምዕ ኣይኮነን፡ እዚ ማለት ግን ኩናት እዉን ምስ ኤርትራ ኣይጅምርን ማለት ኣይኮነን። እቲ ወትሃደራዉን ስትራተጂካዉን ተኽእሎ  ኣዝዩ ረቒቕ እዩ። ንወትሃደራዊ ዓቕምታት ብብዝሒ ህዝብን ዝርከብ ናይ ደገ ሓገዛት ዝዕቕንዎ ሰባት ክህልዉ ይኽእሉ እዮም። ብወገነይ ግን ብግዝየን ክዉቓዕ ዝድለ ፖሎቲካዊ ዕላማ ምስ ዓቐንክዎ።

 

ስርዓት ወያኔ ሓንቲ ጭብጥትን ርግጽትን ተኽእሎ ዘላቶ፡ ነተን ኣብ ዉሽጥ ኢትዮጵያ ዘለዋ ወትሃደራዊ ክንፍታት ዘለወን ተቓወምቲ ፖሎቲካዉያን ጉጅለታት ኤርትራ እኹል ወትሃደራዊ ዕጥቂ፡ ስንቕ፡ ገንዘብ፡ ብስለያዊ መርበብ ዝተረኽበ ሓቤረታን ክሳብ ሰብኣዊ ጉልበት ዝሓወሰ፡ እንዳስነቐ ካብ መሬት ትግራይ እንዳነቐላ ናይ ደባይ ወትሃደራዊ ስርሒታት ከካይዳ ጥራይ እዩ። ናይ ደባይ ወትሃደራዊ ስርሒታት ድማ ብባህሪኡ ናይ ዝተናዉሔ ኩናት {on protracted war} ሰብን መሬትን ስድሪ ብስድሪ ሓራ ምግባር ስለዝኾነ ብግዝየ ክዕቐን እንኮሎ፡ እንተዘይመትክን ጥዕና ኣሎክን ዝዓይነቱ እዩ። ልዕሊ ኽሉ ግን ህዝቢ ኤርትራ ክቕበሎ ድዩ? ኣይመስለንን! ድሕሪ ሕጂ ቀጻሊ ዉድብ ዓፋር፡ ኩናማ፡ ሳግም፡…….... ከምዚ ወትሃደራዊ መጥቃዕቲ ኣካይድና ደምሲስና ሰሊብና ዝብል ጽዕዶታትት ብተዳጋጋሚ ክስማዕ ምኻኑ ስነኣእሙራዊ ምድላዋት ክንገብረሉ ዘሎና እዩ። ስግሩ እዉን ንኩለን ወይ ብኸፊል ፖሎቲካዊ ዉድባትን ሲቪካዊ ማሕበራት ሓደ ባህርያት ዘለወን ዝጠርነፈ ናይ ሓባር መጽለሊ ከምቲ ኣቐዲሙ ዝነበረ ምሕዝነት ኪዳን ዝስመ!  ክእዋጅ ምኻኑ ዘጣራጥር ኣይኮነን። ኣብ ዉሽጣዊ ህዝባዉን ሃገራዉን ባይታታት ስለዘይምርኮስ ግን ቡዙሕ ትጽቢታት ዝግበረሉን ሓድሽ ነገርን ኣይኮነን።

 

ንምጥቅላሉ ዝኣክል መንግስት ወያኔ ይኹን መንግስት ... ሕጂ ከምቲ ኣቀዲሞም ኣብ 1998-2000.. ዘካየድዎ ቀዋሚ ወትሃደራዊ ረጽምታት ከካይዱ፡ ሕጋዊ ዝገብሮ ባይታታት ብዓለምለኻዊ ሕጊ ዋላሓንቲ ከምዘየሎ ፍሉጥ ክኸዉን ኣለዎ። እቲ ክገብርዎ ዝኽእሉ ብኢደኣዙር ስርዓት ወያኔ ንተቓወምቲ ስርዓት ...ፍ፡ ስርዓት ... ንተቓወምቲ ስርዓት ወያኔ እንዳደገፍካ ዘይቐጥታዊ ኩናት ምክያድ ወይ ገረብ ብሓኽላ ምብታኻ ጥራይ እዩ። ኢትዮጵያ ወይ ኤርትራ ንርግኣት እቲ ከባቢ ዝብክል ዓመጻዊ ወትሃደራዊ ስጉምትታት ብሓዲኤን እንተወሲደን፡ ወራርን ጎበጣን ስለዝኾነ፡ ኢትዮጵያ ወይ ኤርትራ ብመሰረት ናይ ሕቡራት ሃገራት ዓለም ዓለምለኻዊ ሕጊ ዓንቐጽ 51 ናይ ርእሰምክልኻል ጸረመጥቃዕትን መጥቓዕትን ከካይዳ መሰለን ዉሑስ እዩ።

 

ለ፡ ኣብ ከባቢ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝኸይድ ዘሎ ከባብያዊ ፖሎቲካ {geopolitics}

 

ዳርጓ መብዛሕትኣን ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ዉሽጣዉን ግዳማዉን ፖሎቲካዊ ወጥርታት ዘለወን ሃገራት እየን። ካብቲ ዉሽጣዊ ጸገማተን ድማ ብደገ ዝኣትወን ጸገማት ይሕይል እኳ እንተኾነ፡ ቀንዲ መንቀሊ ግን ዉሽጣዊ ፖሎቲካዉን ምጣኔሃብታዉን ጽሬታተን ከማዓራርያ ስለዘይበቕዓ እዩ። እዚ ከባቢ እዚ ኣቐዲሙ ጥንታዊ ስልጣኔ ዝነበሮን መጀመርታ ወድሰብ ዝፈለሰሉ ከባቢ እኳ እንተኾነ፡ ከም ኣባጋግስኡን ዝነበሮ ስልጣኔታት ኣይኮነን። ኣብዚ እዋንዚ ድማ ቀንዲ መናሃርያ ናይ ምልካዉያን፡ ኣርካናት ኩናት፡ ኢትኒካዉያን፡ ጥርኑፍነታዉያን….... ኮይኑ ኣሎ። ነዚ ክኸዉን ዝደረኾ ድማ ኣፋጣጥራ ሃገራት ኣፍሪቓን ኣቛዉማ ቡዙሑነታዉነተን እኳ እንተኾነ፡ ነዚ ክዉንነት መዝሚዞም ነዚ ከባቢ ከም ቀንዲ ናይ ዉዕይን ዙሑልን ኩናት ሜዳ ክጥቐምሉ ዝደልዩ ሓያላት ሃገራትን ኣንጻሮም ዝኾኑ ንኡሳን ሃገራት እዉን ኣለዉዋ።

 

እቲ ብቐጻሊ ኣብዚ ከባቢ ብቐጥታ ይኹን ብተዛዋዋሪ ቀጻሊ ዝርኤ ምስሕሓባት ኣብዘን ዝስዕባ ዳይነሚክስ ሮቛሒታት ዘተኮራ እየን፡

 

1* ናይ ፈለግ ናይል ማይ ክዖ ጽዓት ፖሎቲካ {Hydro politics in the Nile Basin} ንሃገራት ግብጺ፡ ሱዳን፡ ኢትዮጵያ፡ ኤርትሪያ፡ ከንያ፡ ኡጋንዳ፡ ሮዋንዳ፡ ቡሩንዲ፡ ታንዛንያን ኮንጎ ክንሻሻን ዝጠምር ኣሎ። ግብጺ ኣኻሊ ዉሓዚ ፈለግ ናይል ማይ ክትረክብ፡ ኣብተን ዝተጠቕሳ ናይ ኣፍሪቓ ሃገራት  ብዘይካ ኤርትራ ቀጻልነት ዘለዎ ሰላም ክራጋገጽ ትደሊ ኣይኮነትን። ንኤርትራ እዉን ኣንተኾነ ንኢትዮጵያ ኣብ ቀጻሊ ኩናት ጸሚዳ ክትሕዘላ ከምእትደሊ ሩጉጽ እዩ። ምኽንያቱ ዉሓዚ ማይ ፈለግ ናይል ቀንዲ ሂወት ግብጻዉያን ስለዝኾነ ድማ እዩ። ቀጻልነት ሰላም ኣብተን ዝሮቛሕኩወን ናይ ኣፍሪቃ ሃገራት እንተተራጋጊጹ፡ ቐጻልነት ዘለዎ ኣብ ልምዓታዊ ጽላታት ዘተኮረ መደባት ልምዓት ከሳላስላ ስለዝኾነ፡ ነቲ ብፈለግ ናይል ዝዉሕዝ ማይ እዉን ኣብ ማዓላታተን ከዉዕልኦ እንተጀሚረን ግብጺ ትረኽቦ ዝስተን ንመስናዊ ልምዓት ዝዉዕል ሕጽረታት ማይ ካየጋጥማ ተባሂሉ ዳርጋ ድሕሪ ካልኣይ ኩናት ዓለም ምዉድኡ ግብጺ ኣብ ከባቢ እንተብቐጥታ ወይ ተዛዋዋሪ ግርጭታት ከተባላሕ ከተሳዉርን ክትምዉልን ጸኒሓን ኣላን እያ።

 

2* ኤዉሮፓዉያን ገዛእቲ፡ ንሃገራት ኣፍሪቓ ብመልክዕ ሕዛእታዊ-ምሳሔ ክትያ ጽዕዶ {uti possidetis} ብሓይሊ ዝቆመ ዶባት ኮይኑ፡ ሳዕቤናቱ ኣብ ግምት ዘየእተወ ንቡዙሓት ኤትኒክ ጉጂለታት እናጣሓሓሰን እናካፋፈለን  እናጨፍለቐን ዝተመስረተ፡ ዘይርትዓዊ ፖሎቲካዊ ጂኦግራፊካዊ ክልላት ስለዝኾነ፡ እዚ ዝፈጠሮ ቀጻሊ ምስሕሓባት እዉን ኣሎ። ንመረዳእታ ንሶማል ኣብ ሓሙሽተ መቒሎማ ነይሮም። ኢጣልያሶማል፡ ስማል ኬንያ፡ ሶማል ኢትዮጵያ፡ ብሪጣንያሶማል ቡንቲላንድ፡ ሶማልኢሳ ጅቡቲ ኮይኑ፡ ሶማል ከም ሃገር ናጻ ልዕላዊት ኣብ 1960 .. ካብ ምኻና ዳርጋ ጀሚራ ንኹሉም ሶማል ኣብ ትሕቲ  ዓባይ ሶማል ምጥርናፍ ጽዕዶ ጸኒሕዋን ይቕጽልን ዘሎ እዩ። ከምዚ ዓይነት ፍጻሜታት ዳርጋ ንኩለን ሃገራት ኣፍሪቓ ብሓፈሻ፡ ብፍላይ ድማ ንሃገራት ቀርንን ምብራቕን ኣፍሪቓ ኣጋጢሙ ስለዘሎ፡ ቀጻሊ ኤትኒካዊን ዶባዉን ምስሕሓባት ዝምንጩ ግርጭታት ዝነበረን ዘሎን እዩ። ናይ ዶባት ምስሕሓብ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኬንያን ሱዳንን፡ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ከም ኣብነት ክጥቀስ ይክኣል እዩ።

 

3* ናይ ቀርኒኣፍሪቃ ዓለምለኻዊዘመናዊ ስልጣኔታት ዉድዓዉን ባዕላዉን ክስተታቱ ዝልዓለ ጽልዋ መን ዓብለለ ዝብል ዉድድራት ዘምጾ ኣብ መንጎ ተዛረብቲ ቓንቓታት ኣፍሪቃኣስያዊ {Afro-Asiatic}: ምስ ምምዕባል ዓረባዊ ሃገራዉነት ዝመጸ ኣፍሪቃዊ ዓረባዉነት {Afro-Arabic}: ቀንዲ ኣፍሪቃዊ {African native} ሓበሻዊስልጣኔ {Abyssinia}…….. መስርሕ ዕዶቱን ናይ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዓለምለኻዊ ዘመናዊ መዕርፎ ምፍሕፋሓት ዝፈጥርዎ እዩ።

 

4* ምስ ናይ ሓያላን ሃገራት ዓለምና ማለት ኣመሪካ፡ ቻይናን ሕብረትኤዉሮፓን ዘለወን ናይ ጸጥታዊ ምጣኔሃብታዉን ስትራተጂካዊ ረብሓታት ኣብ ዞና ቀርኒኣፍሪቃ ብዝተታሓሓዘ ቀሌቤታት ዝምንጩ፡ ኣየነይቲ ሃገር ቀርኒኣፍሪቃ ዝሓየለ ተሰማዕነት፡ ተፈራህነት፡ ግደ፡ ጽልዋ፡ ሓይሊ………... ናይ ምዉሳን ሓለፋ ይህልዋ ኣብዚ ከባቢ ንምርግጋጽ ዝካየድ ዙሑልን ባርዕን ፖሎቲካዊ ረጽምታት {gun boot politics} እዩ።

 

5* እዚ ሕጂ ዘመን ኣምጾ ጸረ ግብረሽበራዊ ጥሩንፉነት ኩናት ብሓፈሻ ንመላእ ዓለምና፡ ብፍላይ ድማ ንቀርንን ምብራቕ ኣፍሪቃን ብሓያል ማዕበል ጸሊዎ ስለዘሎ፡ እዚ ዳይነሚክስ ዝጸለዎ ምትሕግጋዛትን ዝምድናታትን ኣብ ስዉርን ጉሁድን ዲፕሎማስያዉን ኣካላዉን ኩናት ደልሃማት ደቕዲቕወን ስለዘሎ እዩ።

 

6* ናይ ሓያላትን ሃብታማትን ሃገራት ናይ ወጻኢ ፖሊሲታትን ፖሎቲካዉምጣኔሃብታዊዓዉላማ {globalization} ዝቑስቑሶ ረጽምታት እዩ።

 

7* ብቐንዱ ምንጭ እቲ ዘገማት፡ ኣብ ቀርኒን ምብራቕን ኣፍሪቃ ዘለዉ መንግስታት ገሊኦም ፍጹም ምልካዉያን፡ ገሊኦም መቕለ-መዝነታዉያን {authoritarian}  ገሊኦም ጠቅለገባትታዉያን {totalitarian} ፖሎቲካዊ ስርዓታት ስለዝኾኑ፡ ዉሽጣዊ መንግስታዊ ምጣኔ ሃብታዊ ትካላቶም {parastatal institutions} ፖሎቲካዊ ፖሊሲታቶም ዝፈጠርዎም ሕልኽላኻትን ዉድቐታትን ንምሽፋን፡ ንህዝቦም ንሓንሳብ ብሃገራዉነት፡ ንሓንሳብ ብልዕላዉነት ንህዝቦም ብኣስካሪ ስብከታት ኣዔንዚሮም ኣብ ቀጻሊ ኩናት ወረ ኩናት ብምሽማም ፖሎቲካዊ ስልጣኖም ከናዉሑ ስለዝደልዩ እዩ። ስለዚ መንቀሊን ጠንቕታትን ኩናት ኣብ ቀርንን ምብራቕ ኣፍሪቃ እዞም ኣብ ላዕሊ ዝጣሕመስክዎም ሮቓሒታትን ካልኦት ብቀሊሉ ክትድህስሶም ዘጸግሙ ብሕቡኣንጠለፍት ፖሊስታት {ghosts hijackers} ዓለምና ዘንቕሉዎ እዮም።

 

ሓቂ እዩ ኤርትራ ከም ሃገር ብተናጸል ካብ ፖሎቲካዊ ኩዉንነት ቀርኒ ኣፍሪቃ ብፍላይ፡ ብሓፈሻ ድማ ካብ ሃገራት ዓለም ነጺልካ ክተንብራን ክትገልጻን ዝክኣል እኳ እንተዘይኮነ፡ ብወገና ከም ሃገርን ህዝብን ክንገብሮ ዝግብኣና ኣብ ዉሽጥና ግን ክንገብር ግድነታዊ እዩ። ናይ ከባቢናን ዓለምናን ፖሎቲካ ንሓንሳብ ብኣሉታ ንሓንሳብ ብኣዉንታ ዝጸልወና እኳ እንተኾነ፡ ነዚ ፖሎቲካ እዚ ኣብ መዓላና ከነዉዕሎ መታን ሓደ ንጹር ካብ ዉሽጣዊ ማሕበራዊ ጸጋታትና ዝነቕልን ነቲ ናይ ከባቢናን ስግር ከባቢናን ዝህሉ ፖሎቲካ ዘሳሲ መካኒዝምን ሜላታትን ክህልወና ኣለዎ። ሓደ መንግስት ዘቤታዉን ግዳማዉን ናይ ፖሎቲካ፡ ምጣኔሃብት፡ ዲፕሎማስያዉን.. ናይ ምዉጋይ ዓቕሚ {bargaining power} ክህልዎ እንተተደልዩ ዉሽጣዉን ግዳማዉን ተቐባልነት እዉን ክህልዎ ኣለዎ። ዉሽጣዉን ግዳማዉን ሕጋዊ ተቐባልነት እንተዘየሎ ድማ፡ እቲ ዉሽጣዉን ግዳማዉን ወጥርታት መመሊሱ ስለዝግተር፡ እታ ሃገር ይኹን እቲ ህዝቢ ግዳይ ናይ ዉሽጣዊ ስርዓቱን ናይ ከባቢናን ዓለምናን ፖሎቲካ ይኸዉን።

 

ኤርትራዉያን ከም ህዝብን ሃገርን ክነብር ስለ ዝግብኣና፡ ብዝዉሓደ ድማ ዉሽጣዊ ቅሳነትን ምርግጋእን ስለዘድልየና፡ ዉሽጣዊ ጉዳያትና ምፍታሽን ምፍታሕን ከድልየና እዩ። ዉሽጣዊ ጉዳያትና እንተድኣ ኣማዓራሪና፡ ከም ሳዕቤኑ ማሕበራዊ ጸጋታትና ስለዝስስን፡ ዉሽጣዊ ሓድነትና ስለዝሕይል፡ ዉሽጣዊ ሰላምን ቅሳነትን ስለዝራጋገጽ፡ ቀጻልነት ዘለዎ ምጣኔሃብታዉን ማሕበራዊ ምዕብልናታት ስለዝፍጠር፡ ነቲ ካብ ከባቢናን ስግር ከባቢናን ዝስንዘረልና ኣሉታዊ ጥቕዓታት ክንምክት ክንጻወሮ ዘኽእል ሩጉጽ ዝኾነ ተኽእሎ ኣሎ።

 

ሐ፡ ሕጂ ናበይ ገጽና ኢና ክንጓዓዝ ከም ሃገርን ህዝብን?

 

ምልካዊ ስርዓት ኤርትራ ኣብ ኣቅዉማ መንግስቱን ግዝኣተ ሕጊ ምርግጋጽን፡ ኣብ መሰል ኤርትራዊ ዜጋ ምርግጋጽ፡ ኣብ መሰል ሲቪላዊ ሕብረተሰብ፡ ኣብ ኣድማሳዊ መሰላት፡ ኣብ ምንጻርን ምትግባርን ግቡእን መሰልን ዜጋታት፡ ኣብ ዓለምለኻዊ ዲፕሎማስያዊ ዝምድናታት ምጥራይ፡ ኣብ ምልዓል መናባብሮ ህዝቢ፡ ኣብ ምዕጋት ስደትን ምምላስ ስደተኛታት ካብ ደገ ንሃገሮም፡ ኣብ ስርዓት ትምህርት፡ ኣብ ክንክን ጥዕናን ሳሓን፡.. ፈጺሙ ፈሺሉ እዩ። ዘይክሓድ ሓቂ እዩ፡ ምልካዊ ስርዓት ... ዘይተደነ ናይ ግዳም ሓገዛት ንልምዓት፡ ንምህናጽ ኣካላዊ ትሕተቅርጻን ምምዕባል ሰብኣዊ ዓቕሚ.. ተባሂሉ ዝልገስ ናይ ወጻኢ ሸርፍን፡

 

http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/AFRICAEXT/ERITREAEXT/0,,menuPK:351392~pagePK:141159~piPK:141110~theSitePK:351386,00.html

 

http://www.reliefweb.int/rw/rwb.nsf/AllDocsByUNID/c1c6b38c529121a7c1256acb00348815

 

 ኣብ ዉሽጥ ድማ ዘይተደነ ኣማኢት ኣሽሓት ሰብኣዊ ጉልብት ዋርሳይን ይክኣሎን ብዘይ ገለ ገንዘባዊ ክፍሊት ወይ ጻማ ተገዲዶም ዝሰርሑ ስለዝረኸበ፡ ኣካላዊ ትሕተቅርጻ ዲጋታት፡ ሓጽብታት፡ ኣባይት፡ ጽርግያታት፡ምግፋሕን ምዕራይ ወደባት፡ መዕልቦ ነፈርት.. ሃኒጹ እዩ። እዚ ዝተሃንጸ ትሕተ ቅርጻ ንመዓላን መናዓዓቢ ብሕታዊ ጽላት ምጣኔ ሃብቲ {privet sector} እንተዘይዊዒሉ፡ ንዕኡ ንምህናጽ ዝወጾ ሰብኣዊ ዓቕም፡ ጥረነገራት፡ መሳርሕን ብቢልዮናት ዶላራት ዝግመት ክመለስ ኣይክእልን እዩ። ጽሓይ ንፍስ ፍግረመሬትን ዝናብን ሃሪምዎ ቅድሚ ኣብ ንጡፍ ኣገልግሎትን እቶትን ምዉዓሉ ገማዕማዕ ክብል እዉን እዩ።

 

መሪሒነት ምልካዊ ስርዓት ... ናጽነትን ልዕላዉነትን ኤርትራ ብጌጋ እዩ ተረዲእዎም። እቲ ናጽነትን ልዕላዉነትን ምርግጋጹ ብሳልኦም ዝመጸ፡ ድላዮም ክብሉን ድላዮም ከተግብሩን ኣብ ዉሽጥ ከባብን ዓለምን ዘኽእሎም ስለዝመስሎም፡ ሃገር ከማሓድሩ ብግስ ክብሉ እንኮሎዉ፡

 

1.ናጽነት ባዕልና ስለዘምጻናዮ ብዝጥዕመና መገዲ ነዛ ሃገር ከነማሓድራ ኢና፡ ድሕሪ ሕጂ ድማ ሓሸዉየ ዉድባት የሎን ኢሎም ኣብ መራኸቢ ቡዙሓን ተዛረቡ።

2.ብእብረ ንኤርትራዊ ሓርበኛነት ብኣድራጋ ወቕዕዎ። ኣባላት ካልኦት ኤርትራዉያን ፖሎቲካዊ ዉድባትን ተጋደልቲ ... ዝነበሩ ጨወየ፡ ሃደነ፡ ጸልጸሉ፡ ሰጎጉ፡ ኣሰሩ፡ ቀተሉ። ቀጺሎም ናብ ቬርገሳዊ ህዝቢ ሰገሩ።

3.ንጎረባብቲ ሃገራት ብምድፍፋእን ብምትንኻፍን ግርጭታት ከጋሃህሩ ጀመሩ።

4.መዋእሎም እስራኤል ጸላኢትና እያ ይብሉ ከምዘይነበሩ ተጋዳላይ ርሃጹ ካይደረዘ፡ ቁስሉ ካይ ሓወየ፡ ስነኣእሙራዊ በሰላቱ ካይቐምረረ እንኮሎ ንእስራኤል ዝምድናታት ክፈጥሩ ጸደፍደፍ በሉ።

5.ብሰንኪ እዚ ጸደፍደፍ እዚ፡ ምስ ኩለን ሃገራት ኣዕራብ ብግስ ካይበሉ ኣብ ናይ መራኸቢ ቡዙሓን ናይ ኩናት ግንባር ኣተዉ።

6.ኣብ ቀዳማይ መዓልቲ ሌልኦም ምስ ዉድብ ሓድነት ኣፍሪቃ ብኽስን ምጉብዕባዓትን ጀመርዎ።

7.ዝምድናታቶም ምስ መንግስት ሱዳን፡ የመን፡ ጅቡቲ ኢትዮጵያን ኣብ ዉሽጥ ሓጺር ዓመታት ማለት ካብ 1993-1997 .. ኣብ ክልትኣዉን ብዙሓዉን {bilateral & multilateral} ዝምድናታቱ በቲኹ ኣብ ቀጥታዉን ተዛዋዋርን ወትሃደራዉን ረጽምታት ኣትዮም። ከም ነዊሕ ዓመታት ዝተጋደሉን ወትሃደራት መጠን ወትሃደራዊ ስልቲ ክጥቐሙ እዉን ኣይበቕዑን። ምኽንያቱ ኣብ ሓደ ግዝየ 4 ግንባራት ምስ ኣርባዕተ ሃገራት ኣይክፈትን እዩ።

8.ኣቀዲሙ ምስ ኣመሪካ እስራኤልን ዝነበሮ ዝምድናታት ምስላሕልሔ፡ ኣንፈት ዝምድናታቶም ንሊብያ፡ ማእከላይ ምብራቕ፡ ፓኪስታን፡ ቻይና ሕጂ ድማ ንኢራን ዝጠመተ ኮነ።

9.ቀጺሎም ፖሎቲካዊ ፍልልያት ኣብ ዉሽጦም ክጻወሩ ስለዘይኽእሉ 11 ኣባላት ባይቶ፡ ተማጻደቕቶምን ጋዜጠኛታትን…ወ.ዘ.ተ ኣብ ትሕቲ ቀይድ ኣእተዉ። ክንደይ ኢልካ እሞ ክዝርዘር…ወ.ዘ.ተ ጥራይ ኢለ ክሓልፎ ይመርጽ።

 

እዚ ኩሉ ኣብ ላዕሊ ተጣሕሚሱ ዘሎን ብወ.ዘ.ተ ተሓሊፉ ዘሎ ፍጻሜታት ምልክታት ናይ ፖሎቲካዊ ጉራቔንነትን {odd} ወትሃደራዊ ዓንዳርነት እዩ። እዚ ፖሎቲካዊ ጉራቔንነትን ወትሃደራዊ ዓንዳርነትን፡ ብዋጋን ክብርን መንነትን ሃገርናን ህዝብናን ዝተኻየድ ኣዝዩ ሓደገኛ ፖሎቲካዉን ወትሃደራዉን ጣላዕ እዩ። ከም ሳዕቤኑ ሉዑላዉነት ኤርትራ ተደፊሩ፡ ህዝብና ኣዝዩ ከቢድ ዋጋ ከፊሉ፡ ሃገራዊ ኩርዓቱን ማሕበራዊ ክብርታቱ ኣብ ኣህዛብ ከባቢኡን ዓለምን ተፋኺሱን ተናዒቑን። ኣደዳ ሕጫጬ ጸላእትን ተዓዘብትን እዉን ኼና ኢና። ነዚ ኩነታት ዝካታተሉ ዝነበሩ ኣባላት ማሕበረሰብ ዓለም ኣብ ጋዜጣታትን ሓተታኣታትን ከምዚ ዝስዕብ እንዳበሉ ብሓጺሩ ክጽሕፉ ተራእዩ፡-

 

-“”ክልተ በራሓት ብመሰንተርጸግሪ ይባኣሱ!””

-“”ኤርትራ ዘራጊት ሰላም ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቓ እያ!””

-“”ኤርትራ መዋሊት ግብረሽበራ እያ።””

-“”ኤርትራዉያን ዉዕያት ደም ተጻዋርነት ዘይብሎም እዮም!””

-“”ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ዓለምለኻዊ ሞግዚትነት ትጽናሕ!””

-“”ኤርትራዉያን ካብ መልሓሶም ኢዶም እዩ ዝቕድሞም!””

-“”ህጻን እኮ እግሪ ክተክል እንኮሎ ናብ ዝኸዶ ብልክዕ ስለዘይፈልጥ ምስ ዝኾነ እዩ ዝጋነጽ!””……….. ተባህለ።

 

ነዚ ኩነታት እዚ መዝሚዞም፡ ዋንነት ህዝቢ ዝኾነ ፖሎቲካዊ ስልጣን ክዓትሩ ዝህቕኑ ኤርትራዉያን እዉን፡ ገሊኦም ልሳን ወያኔ፡ ገሊኦም ልሳን ሱዳን፡ ገሊኦም ልሳን ኤዉሮጳ፡ ገሊኦም ልሳን ኣመሪካ ኮይኖም ከንህዩን፡ ስግሩ እዉን ምስ ኢትዮጵያ ወይ ኣመሪካ ስትራተጂካዊ ፖሎቲካዉን ወትሃደራዉን መስሪትካ ነዚ ስርዓት ምቕያሩ ኣብ ዝብል መደምደምታ ዝበጽሑን ብጉሁድ ድዩ ብስዉር ዝተናጣጠፉ ዉሑዳት ኣይኮኑን። ሕቶ ህዝቢ ሕቶ ሉዑላዉነት ካልኣዊ ወሲዶም፡ ሰላም ኣብዚ ከባቢ ክራጋገጽ ዝድለ እንተኾይኑ፡ ኢትዮጵያ ኣፍደገ ባሕሪ ክንህባ ኣሎና ዝብሉ ወልፋሳት እዉን ኣይተሳእኑን…...ተ።

 

እዚ ኩሉ ሳዕቤናት እንድዩ! ኣብ ኤርትራ ጸብጺብካ ዘይዉዳእ ፖሎቲካዊ ምጣኔሃብታዊ ማሕበራዊ ዲፕሎማስያዉን ሽግራት ኣጋጢሙን ይቕጽልን እዉን ኣሎ። ጠንቕ ናይዚ ኹሉ ሓደገኛ ሽግራትን ሳዕቤናት ግን ምልካዊ ስርዓት ...ፍን ካብኡ ዝነቕል ኣሳራርሓ መንግስት ኤርትራ እዩ። ብንጹር ስርርዓዊ ትካላዊ ፍሽለት {systemic failure} ኣጋጢሙና ኣሎ። እዚ ሓደገኛ ጠንቕን ሳዕቤናትን እዉን፡ ኣብ ሓደ ጉዕዞን ማዕበልን ክፍታሕ ዘለዎ እዩ። ገለ ገለ ጦቕሞ ፈሊጣዉያንን ተበለጽትን ንኣዝዩ ኩፉእ መልክዓቶምን ዕላማታቶምን መታን ካይነድህበሉ፡ ኣብ ትሕቲ ጠንቕ ተጎልቢቦም ዕላማታቶም ንምዕዋት ዝጽዕቱ ስለዘለዉ፡ ንሓደገኛ ዕላማታቶም ክትከሽሖን ጥራይ ዕርቃኑ ከተዉጽኦ እንኮሎኻ፡ እንታይ ኢኻ ንሳዕቤን ትጥምት ጠንቒ እንኮሎ ይብሉኻ! ኣብ መስርሕ ማሕበራዊ ጉዕዞ ጠንቂ ሳዕቤን እንዳፈጠረ፡ ሳዕቤን እዉን ጠንቂ ኮይኑ ሳዕቤናት እንዳፈጠረ ስለዝኸይድ፡ ኣብ ጉዕዞ ማሕበራዊ ሰዉራ ያማንካ ጸጋምካ፡ ቅድሜኻ ድሕሬኻ እንዳኣስተብሃልካ ምኻድ ከድሊ እዩ።

 

ምልካዊ ስርዓት ... ከም ሓደ ፖሎቲካዊ ስርርዕ፡ መንግስታዊ ሃርመናዊ {pyramid} መሓዉሩ ዝተባታተኸን ፖሎቲካዊ ህይወት ዘይብሉ ለማስ ፖሎቲካዊ ስርርዕ እዩ። እዚ መሓዉራዊ ልምሰት፡ ብትከት ፖሎቲካዊ ህይወትን ፖሎቲካዊ ባህርያቱ ዘንቀሎ ወትሩ እዚ ዝስዕብ ዉጽኢት ባህርያትን ኣብቲ ሕብረተሰብ ይርኣዩ፡

 

1.ኣብ ፖሎቲካዊ ሂወት ናይቲ ሕብረተሰብ፡ ነጻ ናይ ምሕሳብ ኣእምሮ፡ ንህዝብን ሃገርን ዝሓስቡ፡ ንመሰሎምን መሰል ህዝቦም ዝካላኸሉ፡ ዜጋታት ኣየፍርን። ብኣንጻሩ ዉልቃዉነት ዘጥቕዖም፡ ነፍሰ ተኣማማንነት ዘይብሎም፡ ጠላማት፡ ምእዙዛት፡ ነንሕድሕዶም ዘይትኣማመኑ፡ ድሁላትን ሩዑዳት፡ ሱዱዳትን ጉዝኣትን ዜጋታት የፍሪ።

2.ኣብ ክንዲ መራሕትን ተካእትን ሃገር ዝኾኑ ዜጋታት ዘፍሪ፡ ንምጣኔሃብታዉን ማሕበራዉን ሂወት እቲ ሕብረተሰብ ዝፉሕቁን ዘባኹኑን፡ መሳሪሒ ናይ ዝኾነ ዉዱቕ ሓይልታት ዝኾኑ፡ ፍቕሪ ሃገርን ህዝብን ዝጎደሎም፡ ዓሎቕትን መዳናገርትን.. ዜጋታት የፍሪ።

 

3.ኣብ ክንዲ ዉፍያትን ሓርበኛታት ዜጋታት ዘፍሪ፡ ጆራቓት፡ ፍትወት ነብሶም ጥራይ እንበር ፍትወት ሃገሮምን ህዝቦምን ዘይብሎም ዜጋታት የፍሪ።

 

4.ኣብ ክንዲ ስኒትን ፍቕርን ዘለዎ ሕብረተሰብ ዝሃንጽ፡ ብሃይማኖት፡ ብቀቢላን ዓሌትን፡ ብኣዉራጃ…... ዝተማቓቐለ ሕብረተሰብ ይሃንጽ።

 

ህዝቢ ኤርትራን ሃገር ኤርትራን ወትሩ ኣብ ተሸብሸብ ተኣንጎት ዝዓብለሎ ወትሃደራዊ ህሞት ክነብር ኣይክእልን እዩ። ሃገር ኤርትራ ከምዚ ዘላቶ ሃገር ዓስከረ ፖሊስ ኮይና ክትቕጽል ዉሽጣዉን ግዳማዉን ኩነታት ኣየፍቕደላን እዩ። ዶብና ኣብ ወረቐት ካብ ተሓንጸጸ፡ ኣቃልቦና ኣብ ኤትኒካዊ መንግስት ወያኔ ጸሚድና ክነብር ንረብሓና ስለዘይኮነ፡ ክንገብሮ ዝግብኣና ዉሽጣዊ ጉዳያትና ክንዓምም ኣሎና።

 

ብኣእምሮን ንጹር መደባት ኣብ ኩሉ ሃገራዊ ጽላታት ምምራሕ፡ ካብ ብሓይሊ ብኣዳናጓሪ ፕሮፖጋንዳን ጭርሖታትን ምግዛእ ፈጺሙ ዝተፈልየ ኢዩ። ምህናጽ ሃገርን ሃገራዉነትን፡ ምህናጽ ሃገራዊ ቕዋምን ሕጊን፡ ምህናጽ ሃገራዊ መንግስት፡ ምህናጽ ሃገራዊ ምጣኔ ሃብትን ኣካላዊ ቕርጻታቱን፡ ምህናጽ ጥዕና ዘለዎ ሕብረተሰብ…... ናይ መላእ ህዝብ፡ ብወለንተኛኣዊ ተበግሶን ተሳትፎን ድኣ እንበር ናይ ዝተወሰነ ፖሎቲካዊ ጉጂለ ወይ ሰልፊ ኣይኮነ። እት ሓቂ እዚ ካብ ኮነ ኣርሒቓን ኣዕሚቕካን ዝጥምት ልቦና ክሓተና እዩ። ንኤርትራን ህዝባን ኣብ ጥጡሕ ናይ ሰላምን ቅሳነትን፡ ናይ ምዕብልና ጎደና ናይ ምዉጋና ሕቶን መስርሕን ሕጂ ክምለስ ዘለዎ እዩ። ነዚ መስርሕን ሕቶን ንምምላሱ ድማ፡ ንኩላህና ኤርትራዉያን ከሳማምዓና ዝኽእል ንናይ እንካን ሃባን ዳናይ ሕዋም {compromised formula} ምንዳይ ክጅመር ኣለዎ። እቲ ናይ እንካን ሃባን ዳናይ ሕዋም ድማ ኣብ ሕቶ ግዝኣተ ሕጊ ምርግጋጽን፡ ሕቶ ፖሎቲካዊ ስልጣን ዝፈትሕ ክኸዉን ኣለዎ። ስለዚ ምልካዊ ስርዓት ... ይኹን፡ ብኣንጻሩ ተሰሊፎም ዘለዉ ሓይልታት ዘለዎም ፖሎቲካዊ እምነታትን ኣጋባባትን ካብ ፍጽምነት ርሒቖም ኣብ እንካን ሃባን ክኣትዉ ክሕሉኑ ኣለዎም። ምኽንያቱ ብፍጽሙነት ወይ ናተይ ፖሎቲካዊ መገዲ ጥራይ እያ ቕንዕቲ ዝብል ዝንባሌ ዘሰነፎም እንተኾይኖም፡ ወትሩ ናይ ፍጹምነት ፖሎቲካዊ መንፈስ ናይ ዲሞክራስያዊ መስርሕ ቕትለት  ስለዝኾነት ድማ እዩ።

 

ኣብዚ እዋናት እዚ ምልካዊ ስርዓት ... ሓድሽ “”ህዝባዊ መኸተ”” ብዝብል ጭርሖ ብምልዓል፡ ኣብ ዉሽጥ ኤርትራ ይኹን ኣብ ወጻኢ ሃገራት ንህዝቢ ይጉስጉስን ይጥርንፍን ኣሎ። ሶል ናይዛ ህዝባዊ መኸተ ድማ “”ስርዓት ወያኔ ወትሃደራዊ ምቕርራባቱ ወዲኡ ንኤርትራ ክጎብጣ ተዳልዩ ኣሎ”” ትብል እያ። ኣንካይ ስርዓት ወያኔ፡ እታ ከም ሓያል ኣብ ዓለምና እትፍለጥ ኣመሪካ እዉን እንተኾነት ንኤርትራ ጎቢጣ ድላያ ክትገብር ከምዘይኮነት ፍሉጥ እዩ። ስርዓት ወያኔ ከመይ ዝበለ ብቕዓትን ዓቕምን ብዓይነትን ዓቐንን ስለዘለዎም እዩ በዚ ብሶማል፡ ኦጋዴን፡ ኦሮምኛ፡ በገምድርን ኤርትራን ወትሃደራዊ ናይ ኩናት ግንባራት ክኸፍቱ? ህዝቢ ትግራይ ብፍላይ፡ ህዝቢ ኢትዮጵያ ብሓፈሻ ነቲ ዝሕሰብ ዘሎ ወራር ዝባሃል ዘሎ ይድግፎ ድዩ? እንታይ ክረክብ ኢሉ ንኹናት ክኣቱ?…... እዚ እዉን ክምለስ ዘለዎ ዕቱብ ሕቶ እዩ። ልዕሊ ኹሉ ግን ኤርትራ ልዕላዊት ሃገር እያ፡ ንልዕላዉነታ ዝቕንጥጣ ሓይልን ሕግን ኣብ ዓለምና ኣይክህሉን እዩ። እንተሃልዩ ድማ እቲ ኩነታት ልክዕ ከምዚ ኣብ ሶማል፡ ዒራቕ…... ንርእዮ ዘሎና ክኸዉን እዩ።

 

ስለዚ ነዚ ሕጂ ነቂሉ ዘሎ “’ህዝባዊ መኸተ”’ ምልካዊ ስርዓት ... መዕደጊ ግዝየ እንታዘይኮይኑ ካልእ ትርጉም ዝዋሃቦ ኣይኮነን። ድሕሪ ምሕንጻጽ ዶብ ከነታኣታትዎ ዝግብኣና ፖሎቲካዊ ምጣኔ ሃብታዊን ማሕበራዊ ለዉጥታት ከነታኣታቱ ኢና ክብል ስለዝጸንሔ፡ ነዚ ካይገብር ዘምጾ ዘሎ ሽርሓዊ ምኽንያት እዩ። ዋላዉን እቲ ኣካላዊ ምምልካት ዶብ ተተግቢሩ እንተዝነብር፡ ንሰራዊት ንምጥያስን ካልኦት ብዝብል ምስምሳት ነቲ ግዝየ ክመጥጥ ክንጽበዮ ዝጸናሕና ጉዳይ እዩ። እስከ ምስ ዶብ ዝትሓሓዝ ጉዳይ ንግዚኡ ኣብ ቦትኡ ይጽናሕ። ምስ ዶብ ዘይትኣሳሰር ጉዳይ ይተግበረልና ኢሉ ህዝቢ ይሕተት!

1-ንፖሎቲካዉያን እሱራት ኣብ ሕጊ ምቕራብ ወይ ምፍትሖም።

2-ዜጋ ምዩቕ ካይበለ ዝነብረላ ህሞት ኣብ ኤርትራ ምፍጣር።

3-ስሉጥን ጽፉፉን ማሕበራዊን ጥዕናዉን…ወ.ዘ.ተ ኣገልግሎት ምሃብ።

4-ዘላቶ ኣብ ኢዱ ቕዋም ከምትሰርሕ ምግባር።

5-ናጻ መራኸቢ ቡዙሓን ምፍቓድ።

6-ህዝባዊ ትካላትን ወትሃደራዊ ትካላትን ምፍልላዩ።

7-መባእታዊ መሰላት ዜጋታት ምኽባር።

8-ንነጋዳይ ክነግድ፡ ንሓረስታይ ክሓርስ፡ ንተማሃራይ ድላዩ ክማሃር…….. ምሕዳግ።

9-ንገያሻይ ካብ ናብን ከምድላዩ ክገይሽ ምሕዳግ።

10-ነቶም ኣዝየም ነዊሕ ዓመታት ዘገልገሉ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ምጥያስ………... እንታይ ምስ ዶብ ምሕንጻጽን ዘይምሕንጻጽን ዘትኣሳስር ነገራት ኣለዎ? ዋላሓንቲ ዘታኣሳስር ነገራት የብሉን። ስለዚ ህዝቢ ኣብ ክንዲ ትም ኢሉ ነንሕድሕዱ ከም ዓሳ “”ምሳና ዘይመከተ ካባና ይፈለ”” እንዳበለ ዝፋላለን ዝባላላዕን ብሓደ ኮይኑ ንስርዓት ... ክምክት ኣለዎ ባሃላይ እየ። እቲ መኸተ ድማ እስከ ምስ ዶብ ዘይትኣሳሰር ነገራት ከተኣታትዉ ፈትኑ ዝብል እዩ። ልዕላዉነትናን ሃገራዊ ክብርናን እንዳሓለዉና፡ ኣብ ዉሽጥና ለዉጥታት ንምእትታዉ ዝእግድ ዋላሓንት ነገርን ምኽንያትን ዘይብሉ እዩ።

 

ዓወት ንህዝቢ ኤርትራ!

ዘለኣለማዊ ክብርን መጎሰን ንሰዉኣት ኤርትራ!

 

Advertisements

Leave a Comment »

No comments yet.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

%d bloggers like this: