Eritrea real clear politics's Weblog

September 17, 2008

መልሲ፡ ብያፌት ቀዳማይ መዓልትን ገጽን

Filed under: Politics — eritrearealclearpolitics @ 1:41 pm

 

 ኩቡር ሓዉ ጎደናሓርነት እስከ ነዚ ኣልዒልካዮ ዞሎኻ ዛዕባ ብካልእ ገጽ እስከ ክርእዮ!

ምስጋብ ደቂ ሰባት ናይ ገዛ ርእሱ መሰረት ጠንቂ ዘለዎ ማሕበራዊ ተርእዮ እዩ። ከም ኩሎም ማሕበራዉን ሰብኣዉን ተርእዮታት ድማ ናይገዛእ ርእሱ ኣዉንታን ኣሉታን ስንብራታት ኣብ ምሕደራዊ፡ ምጣኔሃብታዊ፡ ማሕበራዊን ባህላዉን ሂወት ደቂ ሰባት ኣለዎ። ምስጋም ደቂ ሰባት ኣቀዲሙ ቅድመልደተ ክርስቶስ ዝነበረ ዘመናት ወይ ምስ ምፍጣርን ወድስብ ዝጀመረ እኳ እንተኾነ፡ ወዲሰብ መናባብርኡ ናብ ቀዋምን ካብቲ ኣቀዲሙ ዝነበሮ ደረጃ ምዕባሌ እንዳማዕበለ ምስ ከደ ግን እቲ ጻዕቂ ምስጋም እንዳዉሓደን እንዳተሸምረረን ከምዝመጸ ፍሉጥ እዩ።
ከምኡ ስለዝኾነ ድማ ምስጋም ወድሰብ ካብ ሓደ ቦታ ናብ ካልእ ቦታ ብዕስለ፡ ጻዕቅን ቀጻልን ኣብ ፊልሜ ደሳዊ ሕብረተሰብ ዝነበረ፡ ኣብቶም ቀጺሎም ዝሳዓቡ ፖሎቲካዊ ቁጠባዊ ማሕበራዊ ኣቛዉማታ ሕብረተሰብ እንዳነከዩ ከምዝመጹ ርድኡ እዩ። ብመሰረቱ ምቛም ሃገር ከም ሓደ ፖሎቲካዊ ስርርዕ መጠን ሓደ ናይ ታሪኽ ህሞትን ተርእዮን እኳ ንተኾነ፡ ምስ ምቛም ዘመናዊት ሃገርን ዘመናዊ ማሕበራዊ ስርርዕ ቅድሚ 400 ዓመታት 1648 .. ወስትፎልያ ስተይት (westphalia state) ግን ደቂ ሰባት ባህርያዊ መቦቆለይ፡ ሃገረይ፡ መንግስተይ….... ዝብልዎ ጉንዖታትን ስነኣኣሙራዊ ቅኒት ስለዘሕደሩ፡ እቲ ምስጋም ዝብሃል እንዳነከየን ካልእ መልክዓት እንዳሓዘ ከምዝኸደ ፍሉጥ እዩ። ገለ ካብቲ ካልእ መልክዓት መልክዓት ዝሓዘ፡

መረዳእታ እዞም ጽዓዱ ሕጂ ከም ኣዉስትራልያዉያን ዝፍለጡ ዘለዉ፡ ቦቖሎም እንግሊዛዉያን ኮይኖም፡ ኣብ ሕብረተሰብ እንግሊዝ ዓበይቲ ገበናት ዝፈጸሙ እንግሊዛዉያን ብኹናኔ ወይ ዉጋዝየ ገበን ክሕየሩ ንደሴት ኣዉስትራልያ ብመንግስቶም ይስደዱ ነይሮም፡ ኣብኡ ተፋርዮም እዉን ነቶም ቀንዲ ደቀባት ኣዉስትራልያ ዝኾኑ ኣቮርጂንስ ብምድሃኽ ዝላዓለ ኢድ ሃሊዎም ሕጂ ከም ኣዉስትራልያዉያን ይፍለጡ ኣለዉ።
ምስ ሓዉ ደና ሓርነት ኣብቲ ንሱ ብእብረ ዝጣሕመሶ ትንተናታት ታሪኻዊ ኣማጻጽኡ ምስጋም ደቂ ሰባት ቡዙሕ ዝፋላለ እኳ እንተዘይኮንኩ፡ ምስ ሞቓም ዘመናዊት ሃገር፡ እቲ ምስጋምን ዕላማታት ካብ ሓንቲ ሃገር ናብ ካልእ ሃገር ምስጋም ከምተቀየረ ከነጽሮ ይደሊ። ድሕሪ ምቋም ዘመናዊ ሃገር ደቂ ሰባት ወይ ሃገራት ሃገራዊ ፖሎቲካዊ ምጣኔሃብታዊ ማሕበራዊ ጸጋታተን ንምሕያል እየን ናተን ሰባት ክሰዳ ዝጀመራ። ነቶም ካብኦም ዘይማዕበሉ ኣህዛብን ድማ ወሪሮም ብምሓዝ ናይ መሬቶም ባህርያዊ ጸጋታት፡ ሕሱር ጉልበትን ሰፊሕ ዕዳጋታትን ንምግባት ተዋፈ
መብዛሕትኡ ኣህዛብ ሳልሳይ ዓለም ድማ ኣብ ትሕቲ ቀጥታዊ መግዛእቲ ምዕራባዉያን ሃገራት ተጸምዳ። ንነዊሕ ዘመናት ድማ ተመዝመዛ። ኤርትራ ድማ ናይዚ ዓለምለኻዊ ተረኽቦ ግዳይ ኮነት። ብምዕራባዉያን ገዛእተን ዉሳኔ ድማ ሃገርን መንግስት (Nation State) መት

ሓድግታት ኤዉሮጳዊ መግዛእቲ ሽዱሽተ መሰረታዉያን ስምብራታት እዩ ፈጢሩልና። ንሳተን ድማ፡
1.
ዝተፈላለየ ባህልን መግዛእቲ ዝኣጎዶ ዑቑር ግርጭታት።
2.
ዘይተማጣጠኔ ዝርጋሔ ትካላት።
3.
ስንኩል መንግስታዉን ሃገራዉን ትካላት።
4.
ጂኦግራፊካዊ ዘይርትዓዉነት።
5.
ኤትኒካዊ ብዙሑነት ዝሓዘለ ኣቀዋዉማ ሃገር
6.
ስደት፡ ድኽነት፡ ሽቅለተኣልቦነትን ኣመንዝራነትን………..ወ.ዘ.ተ  እየን።
ሕጂ ናብታ ቀንዲ ዛዕባ ክምለስ ስለዝኾንኩ ነቲ ምስጋም ዝብል ቃልን ኣምርን ሓዲገ፡ ንስደት ዝብል ቃልን ኣምርን ኣቶኪረ ክዛረብ እየ። እቲ ስደት ዝብል ቃል ፖሎቲካዊን ኣድማሳዉን ትርጉም ዝሓዘ እዩ። ስደት ማለት ሓደ ሰብ ብምኽንያት ፖሎቲካዊ፡ ዓሌታዊ ወይ ኤትኒካዊ፡ ሃይሞኖታዊ…... ኣድልዎ ወይ ዓመጽ ካብ መቦቆላዊ ሃገሩ፡ ንካልእ ሃገር ክስደድ እንኮሎ ማለት ጥራይ እዩ።
ሃገርና ኤርትራ እዚ ኣቀዲመ ዝገለጽክዎ ሓድግታት ወይ ስምብራት መግዛቲ ዘለዋ ሃገር ምኻና ሕጂ ዘይኮነስ፡ እቲ መጀመርታ ንመሬታዊ ናጽነት ክንቃለስ ነቕል እንኮሎና ዝፈለጥናዮ ስለዝኾነ፡ ብዓቢኡ መሬታዉን ህዝባዉን ልዕላዉነት ምርግጋጽን፡ ነቶም መግዛእቲ ዝሓደጎም ስምብራታት ምእላይ ከምዝነበረ ስትራተጂካዊ ዕላማ ቃልስና ፍሉጥ እዩ።
ሓንቲ ግዝእቲ ሃገርን ህዝብን ብምጣኔ ሃብታዊ ትሕዝትኡ፡ ብማሕበራዊ ጸጋታቱ፡ ብባህላዊ ምዕባሌኡ ከም ብመናፍሕ ቆርበት ማሕጎዳ ፉሕ ፉሕ ዝበለ ጓህሪ ክጉህር ክጸንሓካ ትጽበ እንተ ኔርካ ጸገም እዩ። ሓቂ እዩ ድማ ጉንበት 1991 ናጽነት ኤርትራ ምስተረጋገጸ ኣብ ኤርትራ ናይ ፍስሃ መንፈስ ተራእዩ ጥራይ እንበር ናይ ካልእ ፈንጠዝያ ዘይነበረ።

ህዝብና ጫማኻ ማዕረ እግርካ ዝብል ምስላ ስለዝምስልን ስለዝፈልጥን ድማ፡ ብዙሓት ናይ ፈንጠዝያ እዋን ዝመጸ ዝመሰሎም ዜጋታት ነይሮም ክብሃል ኣይክኣልን እዩ። ህዝብና ቆፎና ጥርሑ ምንባሩ ኣጸቢቁ ስለዝፈልጥ እዉን ነቲ ዝቀዉም ዝነበረ ሓድሽ መንግስት ሓገዝ ክኾኖ ተባሂሉ ኣብ ዉሽጥ ይኹን ኣብ ደገ ዝነብር ህዝብና ናይ ገንዘብ፡ ጥሪት፡ ንብረትን ናጻ ወፈያ ጉልበት ዝህብን ዝምጹትን ዝነበረ።
ህዝቢ ኤርትራ ብጉቡእ ይፈልጥ ነይሩ እዩ ኣብ ምህናጽ ሃገርን ሃገራዉነትን ክንኣቱ ምኻናን፡ እዚ ድማ ኣዝዩ ተሪርን በዳህን ቃልሲ ምኻኑ። ቡዙሓት ኤርትራዉያን እዉን ካብ ኢትዮጵያ፡ ማእከላይ ምብራቅ፡ ሱዳን ዓለምን፡ ግዴኦም ክጻወቱ ዝነበሮም ስራሕን ናብራን ሓዲጎም ንኤርትራ ከምዝኣተዉ ካብቶም ኣዝዮም ልዑል ኣካዳሚካዊ ዓቕምታት ዝዉንኑ ዝኣተዉ ንኣብነት ክጠቅሰልካ ፕሮፎሴር ኣስመሮም ለገሰ፡ ፕሮፌሶር በረኸት ሃብተስላሴ፡ ማዓት መሃንድሳት ካብ ኢትዮጵያ………... እዮም
ካብ ሱዳን እዉን ብምትሕግጋዝ UNHCR ኣስታት 100,000 ካብ ማዓስከራት ስደተኛታት ኤርትራዉያን ኣብ ሱዳን  ኣብ ሃገሮም ክጣየሱ ተመሊሶም ነይሮም እዮም።  ኩነታት እቲ ፖሎቲካዊ ስርዓት ምስ ርኣይዎ ግን ዳግም ንሱዳንን ስግረ ሱዳንን ተሰዲዶም። ኣብ መላእ ዓለም ተሰዲዶም ዝጸንሑ ኤርትራዉያን ድማ ኣብ ስደት ነይሮም ንሃገሮም ኣትዮም ዳግም ንሃገሮም ኩቦ ሰንዴሙላ ክምለሱን ሓደስት ተሰዲዶም ዘይፈልጡ ክስደዱ ምስራኣይዎም ኣብ ዘለዉሉ ሃገራት ቀጺሎም ክዓርዱ ተገዲዶም።
ሓዉ ጎደና ሓርነት ስደት ታሪኽ ኣይኮነን፡ ስደት ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ መድረኽ ዝርኤ ህሞት እዩ። ናቱ ናይ ነዊሕ ግዝያት ዝተኣሳሰረ መሰረታዊ ብዙሓዊ ጠንቕታት (root multiple couses) ድማ ኣለዎ። ንጠንቕታት ስደት ብሓደ ግዝየ ካብ ሱሩ ቦርቒቕና ክንምሕዎ ከምዘይንኽእል እዉን ይፈልጥ እየ። ንስደት እዉን ብፍሉይ ብተናጸል ክንጥምቶን ክንፈትሖን ኣይካኣልን እዩ። ምስቲ ኣብቲ ሃገር፡ ህዝቢን መንግስትን ዘሎ ጸገማት ብምዝማድ ኢና ክንጥምቶን ፍታሓት ክንገብረሉን እንኽእል።
ከምኡ ስለዝኾነ ድማ፡
መሰረት ፍታሕ ከነቀምት ይግባኣ መሰረት ፍታሕ ብወገነይ ንስደት ይኹን ካልኦት ሃገራዉን ህዝባዉን ጸገማትና መፍትሒ ዝኾነና ኢለ ዝሕልኖ፡  እዚ ዝስዕብ ሮቓሒታት ምስ እነተግብር እዮ፡
1.
ብናጻ ተሳትፎን ዕግበትን ህዝቢ ዝምራሓሉ ዓንደሕጊ መንግስት ምስ እነርግእ።
2.
ሕጋዊ ኣጣቃቅማ ፖሎቲካዊ ስልጣን ምስ እነዘዉትር፡ ናይ ፖሎቲካዊ ስልጣን ስርርዕ መንግስት ነንሕድሕዶም ዝታሓላለዉን ዝቓጻጸሩን ጌርና ምስ እንቀርጾም።
3.
ሰላምን ጸጥታን ናይ ዜጋታትናን ሃገርናን ተሓልዩ፡ ሰብኣዊ ዘይዉሕስነት (Human insecurities) ምስነጥፍእ።
4.
መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላት፡ ፖሎቲካዊን ቁጠባዉን ሓርነት፡ ዜጋታት ብሕጊ ዉሑስ ምኻኑ ምስነራጋግጽ።
5.
ማዕረ ተሳትፎን ዕድላትን ዜጋታት ምስ ዝራጋገጽን ማዕርነታዊ ኣተዓዳድላ ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ምጣኔ ሃብቲ ምስ እነዘዉትር።
6.
ንሃገርን መንነትን ባህልን ናይ ዜጋታት ዝሃንጽን ዘኽብርን፡ ዉልቃዊ ይኹን ጉጅላዊ ሕጋዉን ምጣኔሃብታዉን መሰላት ዜግታት ዝካላኸል ጡዕይ ምሕደራ ምስነታኣታቱ ጥራይ ኢና ክንፈትሖ እንኽእል።

እዚ ማለት ድማ ኣብ ኤርትራ ዉድቀት ፖሎቲካዉ፡ ምጣኔ-ሃብታዊ ን ማሕበራዉን ስርርዓት ኣጋጢሙ ስለዘሎ። ኣብ ዑና እዚ ዝወደቀ ፖሎቲካዊ ስርርዕ፡ መሰረታዊ ለዉጥ ክንገብር ኣሎና እዩ።

Advertisements

Leave a Comment »

No comments yet.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

%d bloggers like this: