Eritrea real clear politics's Weblog

September 17, 2008

ንምህናጽ ዘመናዊት ሃገር ዝገጥሙ ብድሆታት ኣብ መስርሕ ማሕበራዊ ሰዉራ እንታይ እዮም?

Filed under: Politics — eritrearealclearpolitics @ 12:50 pm

ቀዳማይ ኣታሓሳስባን ባህልን ብዙሑነትን ናይቲ ሕብረተሰብ እዩ። ሓደ ሕብረተሰብ ኣባታዊ {patriarchate} ማሕበረ ምጣኔ ሃብታዊ ስርርዕ፡ ሕብረቡዛሓዊ ባህልን ብሔራት፡ ጥንታዊ ስልጣኔ ኣብ ዝህልወሉ እዋናት፡ እቲ ላዕለዋይ ኢድ ስልጣን ካብ ሓንቲ ንእሽቶ ምጣኔ ሃብታዊት ኮም ወይ ስድራቤት ጀሚርካ ክሳብ መላእ ብሔር፡ ሃይማኖት፡ ሃገር ኣብ ኣቦ፡ ካህን፡ ሸኽ፡ ዓንተር ወትሃደር፡ ባዓል ፍሉይ ዝና፡ ምስሌኔ ባዕዲ….... ከም ዕድሎት ጸጋ ብሕልናን ተግባርን ዝተዋህበ እዩ። እቲ ሕብረተሰብ ክማሓደር ክቃለስ እንተኾይኑ እዉን፡ ካብዞም ኣቀድም ኣቢለ ዝጠቀስክዎም ዓይነት ዉልቀሰባት ኣካላት እቲ ሕብረተሰብ ከማሓድርዎን ክመርሕዎ ከምዘለዎም ከምቑቡል ሰለዝዉሰድ፡ ዕሙት ደገፌታ ይዉሃቦም፡ ንሳቶም ድማ ንዘደልዩዎ ዕላማታት ንምዕዋት ንብረት፡ ገንዘብን ጉልበትን ኩሉእንትናዊ ማሕበረዊ ጸጋ ተጠቂሞም ስልጣኖም የራጋግጹን ኣርዑት ጭቖንኦም ድማ ኣብ ልዕሊ እቲ ቀንዲ መዋሊኦም ዝኾነ ህዝቢ የኽሩሩ።

 

ፍሉጥ እዩ ኤርትራ ብገዛኢ ጥልያን ቅድሚ ከም ዘመናዊት ሃገር ምቛማ ብመሳፍንት፡ ሽማግሌታት፡ ደግለታት፡ ናይባት፡ ምስሌነታት ባዕዲ፡ ካህናት፡ መሻይኻት……….. ብከባቢታት ተማቃቂላ ትማሓደር ከምዝነበረት። እዞም ኣባታዊ ኣእምሮ ምሕደራን ዝነበሮም ኣማሓደርቲ፡ ነቲ ኣብ ትሕቲኦም ዝማሓደር ዝነበረ ህዝቢ ብጭቖናን ብዓቕሙ ዘይክእሎ ብርኪክፍሊት የገብርዎ  ስለዝነበሩ ኣብያታትን ተቃዉሞን ይርኤ ከምዝነበረ ይትረት።

 

ዋላ ኣብ ሕሉፍ ታሪኽና ብተዛማዲ መዕቀኒን ኣጣማምታ ነንሕድሕድና ክጥርንፈናን ከተኣሳስረናን    ብሰላም ከንብረናን ዘኽእል ኮማዊን ከባብያዉን ማይቤታዉን ኣብ ሕጊ እንዳባ ዝተመስረተ ፍትሓዊ ስርርዕን ርክክብን እነዘዉትር እንተነበርና፡ ነዚ ኣባታዊ ማሕበረ ምጣኔ ሃብታዊ ስርርዕ ንምብታኹን ንምቕያሩን ህዝብና ቡዙሕ ተቃሊሱ እዩ። ንኣብነት እዉን ኣብ ሞንጎ ተወፋሮ ትግረን ሽማግሌን፡ ኣብ መንጎ ደገዝማትታትን ከበሳንገባሮን፡ ኣብ መንጎ ናይባትን፡ ደግለላትን ኣብ ትሕቲኦም ዝማሓደር ዝነበረ ህዝቢ ዝካየድ ዝነበረ ኣብያታትን ቃልስን ክጥቀስ ዝክኣል ሓቂ እዩ።

 

ቀጺሎም እቶም ዓበይትን ዝናን ዝነበሮምን፡ መራሕቲ ሃይማኖትን፡ መሳፍንትን፡ ነጋዶ፡ ኣብ ግዝየ ጥልያን ትምህርት ዝቀሰሙ ሙሁራት ኣባታዊ ፖሎቲካዊ ኣእምሮ ዝነበሮም ኣቦታት ኣብ ምምስራት እተን ኣብ መፋርቕ 1940 ታት ዝቖማ ሰልፍታት ኤርትራ ኣበገስተን፡ ኣቖምተንን መራሕተንን ኮኑ። ምስ ምቛም ፈደረሽን እዉን እንተኾነ ኣባላት ፈደራስዮናዊ ባይቶ ኤርትራ ንሶም እዮም ኮይኖም። ኣብ ነንሕድሕዶም ክዋዳደሩን ክትዓባሎሉን ድማ ድኽምቲ ኤርትራ ፈጠሩ። እቲ ዝቖመ ፈደረሽን ሕጋዊ ዓለምለኻዊ መቛጻጸሪ ቀጥዕን መካኒዝም ስለዘይነበሮ ካይጀመረ ብእምባሮጦራዊት ኢትዮጵያን መጋባርያታቶምን ከም ዝለምስ ቀጺሉ ድማ ከም ዝፈርስ ኮነ።

 

ሰዉራ ኤርትራ እዉን ተጀመረ፡ ሰዉራ ኤርትራ ክጅመር እንኮሎ እዉን መብዛሕትኦም ከም ሓስብ ሃንደስቱ ናይ ማእከላይ ደርቢ ቦታ ዘለዎም ክምዕብሉ ዝሓስቡን ዝኹኡሉን እኳ እንተነበሩ፡ ኣብ ሜዳ ዝቃለሱን ነቲ ሰዉራ ዝመርሑን ዝነበሩ ህቡባት ሰባት፡ ወትሃደራዊ ሞኮንናት ስለዝነበሩ፡ ምስ ደርባዊ መቦቖሎምን ደርባዊ ቦትኦምን ዝዓበይሉ ሕብረተሰብ ኣዛሚድካ ፍጹም ኣባታዊ ፖሎቲካዊ ኣእምሮ ዝነበሮም እኳ እንተኾኑ፡ ጥርኑፍን ዕጥቑን ሰዉራ ይመርሑ ስለዝነበሩ: እቲ ታሪኻዊ ወይ ጸኒሓዊ ኣባታዊ ስልጣኖም {Traditional Legitimacy} ንሰዉራዊ ሕጋዊ ስልጣን እኳ እንተተቀየረ፡ ጌና እቲ ኣባታዊ ፖሎቲካዊ ኣእምሮ ካይተቀየረ እንኮሎ፡ ከም ዘመን ኣምጾ ንገለ ኣይዶሎጂታት ዓለምና ከም ባዓስነት፡ ማርክስነት፡ ማኦኢስት፡.. ተቀቢሉ ከንህዩ ስለዝጀመረ፡ ዉጽኢቱ ድማ መላኽን ዓብላልን ባህርያት ናይ ዉልቀሰብ ቅቡልነት ስልጣን {Charismatic Legitimacy} ከም ዝራጋገጽ ኮነ።

 

ምልካዉያን ኣባታዊ ፖሎቲካዊ ኣእምሮ ስለዝዉንኑ፡ ዋላ እዉን ነቲ ዝሳዓርዎ ሓይሊ፡ ኣብ ክንዲ ኣብ ትሕቲ ከቢድ ወትሃደራዉን ፖሎቲካዉን ጸቕጥ ቀርቂሮም ብዲፕሎማስያዊ መገዲ ፖሎቲካዊ ጸገማት ክፈትሑ ዝህቕኑ፡ መመሊሾም ብጉሽጢ ገይሮም ኣፍንጭኦም ስለዘኽሩፍዎም። ነተን ዘንህዩለን ዝነበሩ ዓለምለኻዊ ኣይዶሎጂ ረጥሪጦም፡ ከም ኣርካናት ኩናት ኮይኖም፡ ገሊኦም ብሃይማኖት፡ ብብሔር፡ ብቀቢላ………... ክዋዳደቡን ክጣራነፉን ይጅምሩ። እቲ ምልካዊ ስርርዕ ድማ ሎሚ ኣስላም መጹኻ፡ ጽባሕ ኩናማ መጹኻ፡ ድሕሪ ጽባሕ መጋበርያ ወያኔ መጹኻ፡.. እንዳበለ ነቲ ሕብረተሰብ ብምክፍፋልን ብምርዓድን ይነብር። በቲ ሓደ ወገን ምልካዊ በቲ ካልእ ሸነኽ ድማ ኣርካናት ኩናት ኮይኖም ነታ ሃገር ንዘመናዊትን ግዛተሕጊ ዘራጋገጸ ህዝባዊ ስልጣን {legal Legitimacy} ካይራጋገጽ ንምስግጋር ሕብረተሰብ ካብ ጥንታዊ ስርርዕ ን ዝማዕበለ ስርርዕ ገቲሮም ይሓንቕዎ።

 

ኣባታዊ ማሕበረ ምጣኔ ሃብታዊ ስርርዕን ኣባታዊ ፖሎቲካዊ ኣእምሮን ብደረጃ ህዝብን ሃገርን ብድሆታትን ተጻብኦታትን ከጋጥሞ እንኮሎ፡ ነተን ቀንዲ ፍሕሶታት ስነኣእሙራዊ ቕኒት ወድሰብ፡ ብዘይ ገለ ጻዕርን ተባላሕነትን ነቲ ሕብረተሰብ ኣላዒለን ነንሕድሕዱ ከም ዓሳ ክባላዕ ዘኽእልኦ ብሃይማኖት፡ ኣዉራጃ፡ እንዳ፡ ፆታ………... ምልዓልን ምጥርናፋትን እዩ ዘካይድ። ካብዚ ሓሊፉ እዉን ንኩሎም ዝጻብኡዎ ዝታሓተ ደረጅኡ ብዉልቀ ንተራ ዜጋ ብዝተፈላለየ ክስታት ጠቀነ ምፍልላይ ዉጋዜ ኩናኔ ምክፋእ ቅንጸላ ብምዝዉታር ክንጽል ይፍትን።

 

ኣባታዊ ማሕበረ ምጣኔ ሃብታዊ ስርርዕን ኣባታዊ ፖሎቲካዊ ኣእምሮን  ዉልቃዊ መሰልካ፡ ዉልቃዊ ብቕዓትካ፡ ዉልቃዊ ተራኻን ኣቦርኹቶኻን ኣብ ግምት ኣይእቱን እዩ። ብመሰረት ንዑኡ ንምግልጋል ዘርኣኻዮ ኣበርኽቶን ምእዙዙነትካን ማሕበራዊ መቦቖልካን ገዛኢ ወይ ተገዛኢ፡ ኣማሓዳሪ ወይ ተማሓዳሪ፡ መራሒ ወይ ተመራሒ፡ ታሕተዋይ ወይ ላዕለዋይ፡ ብሉጽ ዘይብሉጽ፡ ኣገልጋሊ ተገልጋሊ፡ ዝጠቕም ዘይጠቕም……….. ተባሂልካ ከም ሓሳብን ግብርን እቲ ፖሎቲካዊ ሃዋህዉ ኣብ ዝተፈላለየ ፖሎቲካዊ ማሕበራዊ ቀጸላ ይሰርዓካ።

 

ኣብ ትሕቲኦም ተምባርኻኽነትካ፡ ምኡዙዙነትካን ከተገልግሎም ድሉዉነትካ፡ ፖሎቲካዊ ሳዓብነትካን እዉን እኹል ኣይኮነን። ማሕበራዊ መቦቖልካ ምስቲ ኣብ ዝላዓለ ጥርዚ ዘሎ ጉጅለ መራሕ መንግስትን ወይ መራሕ ተቃዉሞ ሓደ እንተዘይኾይኑ፡ ዝገበርካ ግበር ዝኣምነካን ዝቕበለካን ስለዘየሎ ግዝየኻን ዓቕምታትካን ንኾንቱ ምጽንቃቕ እዩ። ንሶም ድማ ብናትና ናቶም፡ ብእስላም ክርስትያን፡ ብጀብሃ ሻዕብያ፡ ብተጋዳላይ ሲቪል፡ ብቆላ ከበሳ፡ ብሃገራዊ ወይጦ……….. ይነብሩ።

 

ኤርትራዉያን ብርግጽ ካብ ኣባታዊ ማሕበረ ምጣኔሃብታዊ ስርርዕናን ባህላዊ ብዙሑነት ናይ ሕብረተሰብ ዝነቀለ፡ ኤርትራዉያን ግዳይ ናይ ብኣባታዊ ፖሎቲካዊ ኣእምሮን ክመርሑ ዝነቐሉ ዉልቐሰባትን ጉጂለታትን ኼና ከምዞሎና ዘጣራጥር ኣይኮነን። ብመሰረቱ ኣባታዊ ፖሎቲካዊ ኣእምሮ ነቲ ኩላህና እንምነዮን እንቃለሰሉን ምርግጋጽ ግዝኣተ ሕጊን ምህናጽ ዘመናዊት ሃገር ከብጽሓና ዝኽእል ሓሳብን መታዓየይን ኣይኮነን።

 

ልዕሊ ኹሉ ግን ሃገር ብመላእ ሕብረተሰብ ኤርትራ ትቀዉም፡ ትህነጽን፡ ትማሓደር፡ ኩሉ ብማዕረ ዝነብረላን ማዕረ ዕድላት ዝረኽበላን፡ ብብቕዓትን ተወፋይነትን መደብ ምክፍፋል ማሕበራዊ ዕዮን መዝነትን ዝዝዉተረላ፡ ዜጋ ንመንግስት ከሲሱ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ዘቕርበላን………... ዝብል እምነተሰረት ስለዘይብሎም፡ ካብ ሓንቲ ዓባይ ሃገር ኤርትራ ንኡሳን ሃገራት ኤርትራ፡ ነታ ዓባይ ሃገር ኤርትራ ዝማሓድሩን ዝመልኩን፡ ክፈጥሩ ኣብ ቀጻሊ ምርብራብ ይኣትዉ። ሓደ ካብቲ ኣብ ኣባታዉያን መራሕት ኣብ ስርዓት ... መራሕቲ ተቃዉሞን ወይ ሓታቲ መሰል ዘሎ ጸገማትና ድማ እዚ እዩ።

 

ካብዚ ማሕለኻን ሞቑሕን ክንወጽእ ዝድለ እንተሃልዩ፡ መጀመርታ ንገዛእ ነብስና ንኣታሓሳስባናን ንቕሓትናን ክንቕይር ክንቃለስ ከምዞሎና ፍሉጥ እዩ። ብዓቢኡ ግን ዘመናዊት ሃገርን ግዝኣተሕግን ክንሃንጽ ንሓስብ እንተኼና፡  ንኣባታዊ ፖሎቲካዊ ኣእሙሮ ዘለዎም፡ ኣብ ሓንጎልና ከም ንቡራትን ቁቡላትን መራሕቲ ንወስዶም፡ ሓቐኛ ስለዘይኮነ፡ ካብዚ ኣረጊትን ዓንቃፊ ኣታሓሳስባታት ተናጊፎም ንልዕሊኡ ክሳጋገሩሉ ዝኽእሉ ከፋት ቦታ ብምሃብ፡  ተሞክርኦምን ክእሎቶምን ንምህናጽ ዘመናዊት ሲቪክ ሃገር ከምዝዉዕል ምቅላሶም ከድሊ እዩ።

 

ካልኣይ ጸኒሓዊ ኣጋባብ ቃልስና እዩ። ኤርትራዉያን ኣብ ዝሓለፈ መሪር ናይ ቃልስና ተሞክሮታት ኣብ ርእሲ እቲ ኣባታዊ ፖሎቲካዊ ኣእምሮን ዝንባሌን፡ ክልተ መሰረታዉያን ኣሉታዊ ባህርያት ናይ ግብራዊ ኣዋዳድባን መልክዕ ኣቃላልሳን ኣጥሪና። ንሳተን ድማ፡

1.ተቃዉሞ ወይ ቃልሲ ማለት ጎነጻዊ ብረት ዓጢካ ተካይዶ ጥራይ ምኻኑ ምሕሳብ እዩ። ነዚ ድማ ክትዕዘቦ ከምዝንባሌ ኣብ ሕብረተሰብና ነቲ ብሰላማዊ መገዲ ዝቃለስ ወገናት ካብ ዜጋታት ዝቀርበሎም ምክምሽማሻት እዩ። እስከ ብምዝራብ፡ ብምጽሓፍን ምእካብን ዝፍታሕ ጸገም እንተሎ ክንርኢ ኢና ዝብል ዓይነት ኣዛራርባታት እዩ። ልዕሊኡ እዉን ነቲ ሰላማዊ ኣጋባብ ቃልሲ ከም መደለቢ ሃብቲ ስለዝሪኢዎ፡ ብጉሁድ ክዛረብሉ ይስማዕ።

2.ፖሎቲካዊ ስልጣንካን ካልኦት ረብሓታትካን እንተዘይተራጋጊጹ፡ ካብቲ ዝነበርካዮ ፖሎቲካዊ ዉድብ ተነጺልካ፡ ካልእ ምንቕስቓስ ወይ ዉድብ ምፍጣር እዩ። ከምኡ ስለዝኾነ ድማ ልዕሊ 30 ዝቑጸራ ፖሎቲካዊ ምንቅስቃሳት ብደረጃ ዉድባት፡ ሰልፍታት፡ ሲቪካዊ ምንቕስቃሳት፡ መጋባእያታ፡ ማሕበር ፖሎቲካዊ ዑቑባት ኣላዋና።

3.ካብቲ ኣባታዊ ፖሎቲካን ኣእምሮን ስርርዕ ማሕበራዊ ሂወትና ዝነቐለ እዩ፡ ዝተፈላለየ ፖሎቲካዉያን ዉድባት ዝተፈላለየ ስርዓት ኣዋሃህባ መዝነት ወይ ሓላፍነት ከምዝነበረን ፍሉጥ እዩ። ንመረዳእታ ኣዋሃህባ መዝነታት ኣብ ... .. ዝነበረ ዝፈላልዮን ሓደ ዝገብሮን ነገራት እኳ እንተሃለወ ዝተፈላለየ ከምዝነበረ ፍሉጥ እዩ። ሕጂ እዉን ኣጋባብ ኣታዓዳድላ ሓላፍነት ወይ መዝነት ኣብ ምልካዊ ስርዓት ...ፍን ተቃዉሞ ዉድባት ዝተፈልየ ምኻኑ እንዳተፈልጠ ከንሱ። ዝኾነ ዝላዓለ መዝነት ኣብቲ ይኹን ኣብዚ ተዓዲሉ ዝነበረ ዜጋ ከም ፍሉይ ጅግና፡ ፈሊጥ፡ ዉሃዘበለ ሙኩር፡……….. ተወሲዱ፡ ቀጻሊ ኣብ ዝላዓለ ሓላፍነት ናይቲ መንግስት ወይ ናይ ተቃዉሞ ከም ዕድሎት ጸጋ ተዋሂቡ ከምዝነብር ምፍቃድን ምቕባልን እዩ።

 

ነፍስ ወከፍ መድረኽ ዝተፈልየ እዩ። ንዝተፈልየ መድረኽ ድማ ዝተፈልየ ኣእምሮን፡ ኣይዶሎጂን፡ መልክዓት ቃልስን እዩ ክዝዉተር ዝግባእ። ከምኡ ስለዝኾነ ድማ ቃልስታትና ኣብ ክንዲ ብፈሊጣን ብኣርካናት ኩናትን ወትሃደራትን ይምራሕ ኣሎ። ብመሰረቱ ወትሃደራትን ኣርካናት ኩናት ድማ ንዘመናዊ ፖሎቲካዊ ስርርዕ ከስጉሩና ዝኽእል ባህርያት ዘለዎም ኣይኮኑን።

 

ሓቂ እዩ ሕሉፍ ቶሞክሮና ባህልናን ልምድናታትናን ከም ርስሓት ካምሻ ብሓንሳብ ብሓንቲ ሳቡና ሓጺብና ከነጽርዮ ወይ ድማ ክንድምስሶ ንኽእል ጉዳይ ኣይኮነን። ብቀሊሉ እዉን ክምህምን ዝኽእል ማሕበራዊ ዝንባሌ ኣይኮነን፡ ክግበር ዝክኣል ተጻይ ናይዚ ብምፍጣር፡ ኣብ መስርሕ ፖሎቲካዊ ዉድድር ከም ዝኣቱን ብፖሎቲካዊ ዉድድር ከምዝሳዓርን ከምዝምህምንን ምግባሩ እዩ።

 

ኣርካናት ኩናትን ኣባታዊ ፖሎቲካዊ ኣእምሮ ዘለዎም ኣረጋዉያን ፖሎቲከኛታት፡ ሰብ ሰርሐን ንኣሽቱ ጸገማት ፈብሪኾም ኣዝዩ ተነቃፊ ሕቶታት ብምልዓል፡ ክፍላልዩናን ብደረጃ ሃገር ለኸ ከምዘይንሓስብ ክገብሩና ክፍቱኑ እዮም ይፍትኑ እዉን ኣለዉ። ከም ሳዕቤኑ ተሳትፎ ህዝቢ ብሓፈሻ፡ ተሳትፎ መንእሰያትን ፈሊጣዉያን ኣካላት ሕብረተሰብና ተገቲኡ ይርከብ። ኣብቲ ህሉዉ ስርዓት ይኹን ኣብቲ ተቃዉሞ ወነንት ናይ ኣባታዊ ፖሎቲካን ኣእምሮን ኣርካናት ኩናት መሳዕስዕን መዉደኽደኽን ኮይኑ ኣሎ።

 

ነዚ ጸኒሓዊ ኣጋባብ ቃልስን ልምድን ንምስጋሩ ኣዝዩ ኣጻጓሚ ኣይኮነን። መጀመርታ እንታይ ኢና ንደሊ ዞሎና ኤርትራዉያን ብርግጽ ክንፈልጥ ኣሎና። ኣብ ክንዲ ግዝኣተ ሕጊን ዘመናዊ ፖሎቲካዊ ስርርዕ፡ ግዝኣተ ሰብን ምስላዊ ረብሓ ? ኣብ ክንዲ ነባሪ ሰላምን ቕሳናትን ነባሪ ህዉከትን ሓይሊን ? ኣብ ክንዲ ሓንቲ ኤርትራ ዕስራ ኤርትራ? ኣብ ክንዲ ኣነ ንሕና? ኣብ ክንዲ ምዕብልና ድሕረት………... ዲና እንደሊ ዞሎና? ብንጹር ክንፈልጥ ኣሎና።

 

እንታይ ከም እንደሊ እንተፈሊጥና፡ ነቲ እንደልዮ መሳጋገሪ ዝኸዉን ናይ ሓባር ተግባራዊ ዉደባን ቃልስን {collective organization and action} ምክያድ ኣጸጋሚ ኣይኮኖን። ንኑቑሕ ናይ ቃልሲ ዓቕምና ዘባኹንዎ፡ ነዉጺ ናይ ዉድዓዊ ኩዉንነትን ትደልዮን ብልክዕ ዘይምልላይ ጥራይ እዩም። ንደልዮ ብልክዕ ምስ ኣለለና ነዘን ዝስዕባ ሮቓሒታት ብግቡእ ከነለሊ ኣሎና። ንሳተን ድማ፡-

 

1.ንስርዓት ... ከም ፖሎቲካዊ ስርርዕ ብግቡ ምግላጹን {Define} ናይ ሓባር መረዳእታ ምጥራይን።

2.ከም መተካእታ ናይ ፉሩጅ ኩነታትና እንታይ ምኻኑ፡ ሓባራዊ ምርጫ ምቕማጥ።

3.ነቲ ዘቀመጥካዮ ምርጫ ምስ ማሕበራዊ ጸጋታትና ብዝዛመድ፡ ዝተነጸረ ኣይዶሎጂካዉን ፖሎቲካዊ ራእይ ምዉናን።

4.መተካእታ ብግብሪ ከመይ ከምዝፍጠርን፡ ነዚ መተካእታ ከጓጥምዎ ዝኽእሉ መሰናኽላትን ብዶሆታትን ምልላይ።

5.እቲ ቃልስ ብንጹር ነዮኖት ማሕበራዉያን ቀጸላታት የርብሕን ምስ ኣዮኖት ማሕበራዊ ቀጸላታት ተማሓዝዩ ክኸዶ ከምዘለዎ ንናይ ሓባር ጥቕሚ ምንጻር እዩ።

 

ሰዉራ ኤርትራ ሕቶ ፖሎቲካዊ ስልጣን ካይፈትሔን፡ ንጹር ናይ መጻኢ ቕቡል ፖሎቲካዊ ራእይ ካይወነነን እንኮሎ ሃገር ተቃጻጺሩ። ኣብ ክንዲ ነታ ሃገር ከም ሃገር ብኣእምሮ ዝመርሓ ድማ ብወትሃደራዊ ሓይሊ ክመርሓ ጀሚሩ። እዚ ተሞክሮ እዚ ሕጂ ክድገም ስለዘይብሎ፡ ኣብ ዑና እዚ ኣረጊት ምልካዊ ፖሎቲካዊ ስርርዕ፡ ዘመናዊ ስርርዕ ክትክኦ ከምዘለዎ ፍሉጥ እዩ። ስለዚ ጽምዲ ቃልስታት እዩ ዘሎና ማለት እዩ። ንሱ ድማ፡

 

1.ነዚ ዘሎ ኣረጊት ምልካዊ ፖሎቲካዊ ስርርዕ ምእላይ።

2.ኣብ ዕኑኡ ዘመናዊ ፖሎቲካዊ ስርርዕ ከም ዝትካእ ምግባር እዩ።

 

እዚ ጽምዲ ቃልስታት እዚ ብሓንሳብ ማዕረ ንማዕረ ክስጉም ዘለዎ እዩ። መጀመርታ ናብዚ ነቶክር እዚ ምስ ወዳእና ድማ ነዚ ንገብር ዝባሃል ኣዛራርባ ቁኑዕ ኣይኮነን። ንሓደ ፖሎቲካዊ ስርዓት ክትቕይር ትናጣተፍ እንትኼንካ ንእኡ ብቀጥታ ዝትክእ እዉን ከተዳሉ ስለዞሎካ እዩ። ገለ ገለ መናፍቓን ፖሎቲካ ቀዳማይ ዕማምና ምእላይ እዚ ፖሎቲካዊ ስርዓት ጥራይ ስለዝኾነ ኩሉ ፍልልያትናን ኣጀንዳናን ኣቐሚጥና ነዚ ህሉዉ ስርዓት ጥራይ ንህረም ይብሉኻ። ቀጺሎም እዚ ስርዓት ምስ ወደቀ ብሃገራዊ ዕርቂ ወይ ድማ ብመሳጋገሪ መንግስት ብምትካል ጸገማትና ክንፈትሖ ኢና ይብሉ። ስለዚ እቲ መተካእታ እቲ ስርዓት ድሕሪ ምልካዊ ስርዓት ... ክሰርዕዎ ምኻኖም ይገልጹልካ።

እዚ ኣታሓሳስባን ትግባሬን ኣዝዩ ሓደገኛ እዩ። ምኽንያቱ ንኤርትራን ህዝቢ ኤርትራን ካብ ሞቕሕ ምልካዊ ስርዓት ... ኣናጊፍና፡ ናብ ፖሎቲካዉን ጸጥታዉን ህጉፈት ዕግሽግሻትን ነዉጽን ወይ ድማ ንካልእ ሞቓሒ ንሃባ ዝዓይነቱ ዘስምዕ እዩ። ስለዚ ኣብዚ ዘሎናዮ መድረኽ ቃልሲ ጽምዲ ዕማማት ከምዘሎዉና ፈሊጥና ንክልቲኡ ማዕረ ማዕረ ክንሰርሓሉ ከምዘሎና ክፍለጥ ኣለዎ።

 

ሳልሳይ ናይ ከባቢና ፖሎቲካዊ ጽልዋ እዩ። ኣብ ርእስ እቲ ታሪኻዊ ባህላዊ ስልጣኔዉን ዝምድናታትን ጋድማዉን ትኹላዉን ርኽኽባት ምስ ጎረባብትን ስግረ ጎረባብትን ሃገራትን ህዝብታትን፡ ብቑጽሮም ዝበዝሑ ኣህዛብ {Demography} መቦቖ ልክዕ ከምቲ ንኤርትራ ዘቖምዋ ኣህዛብ ቤጃ፡ ዓፋር፡ ኩናማን ትግርኛን  ብተወሳኺ እዉን መንፈሳዊ እምነታት ክርስትናን እስልምናን ስለዘሎ፡ ኣብ ፖሎቲካዉን ስነኣእሙራዊ ቅኒትና ምንቕስቃሳትናን ኤርትራ ሓበሻዉነት፡ ኤርትራ ዓረባዉነት፡ ኤርትራ ኤርትራዉነት የንጸባርቕ። እዚ ውጥርታት እዚ ሕጂ ዝጀመረ ኣይኮነን። ዓመተ ምህረቱን መልኩዑን ኣጋላልጽኡን ይፋላለ ድኣ ይኸዉን እንበር እቲ ሕጂ ዘንጸባርቕ ዘሎ ፖሎቲካዊ ዝንባሌታት ካብቲ ኣቦታትና ኣብ መፋርቕ 1940ታት ዝሓስብዎ ዝናጣጠፍሉን ዝነበሩ ወጻኢ ኣይኮነን።

 

ንፍቶ ንጽላእ ኤርትራ ሕጂ ናጻ ልዕላዊት ሃገር እያ፡ ልዑላዊት ኮይና ክትነብር ድማ ሕድሪ እቶም ልዕላዊት ንክትከዉን ኩቡር ሂወቶም ዝበጀዉላ ሰማእታትና ሓላፍነት ክንስከም ሞራላዉን ዜጋዉን ጉቡእና እዩ።

ኤርትራ ብፈደረሽን ብኮንፈደረሽን ዳግም ክትጽመድ ሕልሚ እዩ፡ ከምኡ ዝሓስቡ ዜጋታት እንተሃልዮም ድማ ጥዕና ዝጎደሎም ወይ ምስሌናታት ባዕዲ ጥራይ እዮም።

ኤርትራ ንናይ ብሔራት ወይ እምነታት ሃገራት ክትማቃቀል፡ ዓለምለኻዊ ሕጊ እዉን ዘፍቕደላ ኣይኮነን።

ኤርትራ ናይ ኤርትራዉያን ብኤርትራዉያን ዝዉሰን መጻኢ ዕድላ ጥራይ እያ።

 

ከምዚ ንርእዮ ዘሎና፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዝኾነ ኣብ ፖሎቲካዊ ስልጣን ክሓኩር ዝደሊ ፖሎቲካዊ ጉጂለ፡ ንፖሎቲካዊ ስልጣኑ ከናዲ ቀንድን ማእከላይ ነጥቢ መናዓዓቢኡ ኤርትራ እያ። ሃይለስላሴ፡ መንግስቱ፡ ናይ ወያኔ ኢትኒካዊ መንግስት ብኤርትራ ይነብሩ ነይሮም ይነብሩ እዉን ኣለዉ። ዋላዉን እቶም ዝተመስረቱ ሓደስት ሰልፍታት ፖሎቲካዊ ፕሮግሮሞም ከም ማእከላይ ነጥቢ ዘቐመጥዎ ኤርትራ ወይ ወደብ ዓሰብ እዩ። ቅንጂቶም፡ ሕጂ ብኣቶ ገብሩ ኣስራት ተመስሪቱ ዘሎ ናይ ተጋሩ ዓረነ ትግራይ ዝብሃል ፖሎቲካዊ ሰልፊ፡ ቀንዲ ኣጀንዳና ብሓይሊ ወይ ብሕጊ ወደብ ዓሰብ ከም ኣፍደገ ባሕሪ ኢትዮጵያ ክንመልሳ ኢና ዝብሉ እዮም። EPRP እዉን ብሰንኪ ንኤርትራ ከም ቀንዲ ማከላይ ነጥቢ ምዉሳዳ ዘይምዉሳዳ ዘምጾ ክትዕ ኣብ ክልተ ተመቂሉ ኣሎ። እቲ ሓቕን ክዉንነትን እዚ ካብ ኮነ ኤርትራዉያን ኣብ ፖሎቲካዊ ምንቕስቃሳትና ካብዚ ኩነታት እዚ ዝተላቐቐን ናጻ ዝኾነን ክኸዉን ኣለዎ። ምስ ከምዚ ዝተሓላለኸ ፖሎቲካዊ ኣጀንዳታት ኣጀንዳታትካ ምትእስሳር ከም ዉሑድ ህዝቢ፡ ከም ድኻን ንእሽተይ ሃገርን ክሃስየና ምኻኑ ፍሉጥ እዩ።

 

ንነብሶም ከም ጸገም ዝፈብረኹ ፖሎቲካዉያን ጉጂለታትን ምልካዉያን ስርዓታትን ብዘይ ተራጻሚ ጸላኢ ሓይሊ ክነብሩ ኣይክእሉን እዮም። ክነብሩ ኢሎም ዋላ ጸላኢ እንተዘይሃለዎም ባዕሎም ጸላኢ ፈብሪኾም፡ ኣብ ቀጻሊ ረጽሚ ነቲ ህዝብታት ብምእታዉ እዮም ዝነብሩ። ነዚ ሓቂ እዚ ንምርግጋጽ ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ዉዱዕ ክዉንነት ከራጋግጾ ይክኣል እዩ።

 

መደምደምታ፡ ንምንታይ እዩ ሓደ ንፖሎቲካዊ መፍትሒ ተባሂሉ ዝተሰርሔ ፖሎቲካዊ ጉጂለ፡ ንፖሎቲካዊ ስልጣን ንምዕታር ተባሂሉ፡ ብናይ ግዳም ረጽሚታትን ፖሎቲካዉን ማእከላይ ነጥቢ ኣጀንዳታት ተጀኒኑ ዝናጣጠፍ? ኣብ ዉሽጣዊ ፖሎቲካዊ ጸወታ ስለዝሳዓር እዩ። ኣብ ፖሎቲካዊ ጸወታ ዝተሳዕሩ ሱዑር ሓይልን ሱዑር ፖሎቲከኛታት ንስዕረቶም ተቐቢሎም ጥሮትኦም ኣብ ክንዲ ዝኣትዉ፡ ዋላዉን ንህዝቦም ብዓይኒ ጽልእን ቕርሕንትን ስለዝርእይዎ ነቲ ህዝቢን ሃገርን ለኪሞም ክኸዱ ድሉዋት እዮም። ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ ዓቢኻ ማእከላይ ዕድሜኻ መንእሰይካ ተባዕታይካ ኣንስተይትኻ ተልዓል ኣንጻር እዞም ኩሎም ዉሽጣዉያንን ግዳማዉያንን ግራቔናት {Odds} ብምባል ክጽዉዕ ይደሊ። ንምህናጽ ዘመናዊት ሃገር ዝገጥሙ ብድሆታት ኣብ መስርሕ ማሕበራዊ ሰዉራ  ቡዙሓት እኳ እንተኾኑ፡ ካብቶም ቡዙሓት ንሎሚ ሰለስተ ምስ ኤርትራዊ ክዉንነት ዝኸዱ ገሊጸ መልእኽተይ ክዓጹ ይመርጽ።

 

Advertisements

Leave a Comment »

No comments yet.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Create a free website or blog at WordPress.com.

%d bloggers like this: