Eritrea real clear politics's Weblog

September 17, 2008

ፖሎቲካዊ ራእይና ን መጻኢ ኤርትራዉያን እንታይ እዩ?

Filed under: Politics — eritrearealclearpolitics @ 12:44 pm

ኣዝዩ ከቢድ ዋጋ ዝተኸፍሎ ቃልስታት ህዝቢ ኤርትራ፡ ሃገራዊ ናጽነትን ልዕላዉነት ተራጋጊጹ እኳ እንተኾነ፡ እዚ ሓደ መዛዘሚ ናይ ሓደ ዓቢ ዝተሓላለኸ መድረኽ ምዕራፍ ታሪኽን ጉዕዞን ኮይኑ፡ ከም መሳጋገሪ ታንካ ንሓድሽ መጻኢ መድረኽ እዩ። ምርግጋጽ ሃገራዊ ናጽነትን ልዕላዉነትን፡ ከም መሰረት መህነጺ ቀጻሊ ምዕባሌና ኣብ ሃገራዊ ፖሎቲካ፡ ምጣኔሃብቲ፡ ማሕበራዊ ሂወት፡ ባህልን ዝምድናታትና እምበር፡ ንኩሎም ወድሰብን ባህርን ዝፈጥሮም ጸገማት ወይ ጸላእቲ ወዲሰብ  ዝፈትሕ ኣይኮነን። ብዓቢኡ ግን ምህናጽ ሃገር ሃገራዉነት ኣብ ቅድሜና ተገቲሩ ኣሎ።

 

ከም ሃገርን ህዝብን ኤርትራዉያን፡ ከምነፍስወከፍ ኣህዛብን ሃገራት ዓለምን ናይ መጻኢ ራእይ {vision} ክህልወና ግድነታዊ እዩ። ራእይና ካብ መጠን ኣልቦ ስስዔ፡ ካብ ቕንኢ፡ ካብ ናይ ካልኦት ሃገራት ቕዲ ሓሳብን ተግባርን ቅዳሕ፡ ዘይግብራዊ ኣብ ሓንጎልና ዝቕረጽ ሕልሚን ሃዉታትን ዘይኮነስ ካብ ሕሉፍ ዝሓለፍናዮታሪኽናን ብድሆታቱን፡ ካብ ህሉዉ ኩሉእንትናዊ ሓቆፍ ህላዌናን {status quo} ብዶሆታቱን ዝነቕልን ራእይ ክኸዉን ኣለዎ። እዚ ራእይ ኣብ ዋህም ነፍስወከፍ ዜጋ ከም ዝትግበር ሕልምን መንፈስን ሰሪጹ፡ ነፍስወከፍ ዜጋ ንምዕዋቱ ዝናዓዓበሉን ዝጣራነፈሉን ሓባራዊ ዕላማ እዩ።

 

ኤርትራዉያን ከም ህዝብን ሃገርን፡ ዝሓለፍናዮም መድረኻት ኣዉንታዉን ኣሉታዉን ኣለልዩ፡ ነቲ ኣዉንታ ከም ኣዉንታ ዓቂቡ፡ ነቲ ኣሉታ ድማ ከምኣሉታ ንከይድገም ከቢድ ጥንቃቄ ክገብር ሃገራዉን ሞራላዊን ግዴታታት ኣለዎ።ልዕሊ ኹሉ ግን ናይ መጻኢ ራእይኡ ክፈልጥ፡ በጺሕዎ ዘሎ መድረኽ እዉን ከለሊ ኣለዎ። ኣበየናይ መድረኽ እዩ ዘሎ፡ እንታይ ንምግባር ይደሊ ብንጹር ዘይፈልጥ እንተኾይኑ፡ ዝኾዶም ጉዕዞታት ኣብ ደርበስበስ ዝተመስረተ ስለዝኾኑ ቀጻሊ ምብርዓናት ጉዕዞ ሂወት ከጋጥሞ እዩ።መጻኢ ጉዕዞና ብደንበርበር ክኸይድ ስለዘይብሉ፡ ንዝሓለፍናዮ ተሞክሮታትን ዉጽኢቶምን ክንመዝን ክንበቕዕ ኣሎና።

 

ወድሰብ ጡዑይ ሂወትን ጡዕይ ምሕደራን ክህልዎ ስለዝደሊ፡ ናይ ዝሓለፈን ናይ ህሉዉን ኩነታት ገምጊሙን ቀሚሩ ብዛዕባ ጽባሕ ክሓስብ፡ ንጹር ባህግታትን ራእይታትን ከጥሪ ናይ ግድን እዩ። ካብዚ ግድነታዊ ማሕበራዊ ሕጊታት ብምንቃል ድማ ዝበጽሖ ዕላማታት ኣብ ቅድሚኡ ብራእይ የቀምጥ።  ራእይኡ ንምቕማጥ ግዕዝኡ ኣበይ ደረጃ ክዉድኦ፡ በየናይ መገዲ ክበጽሖ ከምዝደሊ እዉን ብዝተሓተ ደረጃ መባእታዊ ኣፍልጦ ክህሉዎ ኣለዎ።

 

እዚ ሕጂ ዘሕዝን ተሞክሮ ገጢምና ዘሎ፡ ንኹሉ እቲ ኣዝዩ ከቢድ ዋጋ ዝኸፈልናዮ ኣባኺኑ፡ ንህዝብናን ሃገርናን ንመጻኢ ንሓደጋታት ዘሳጥሐ ብምኻኑ፡ ከምቲ ንሃገራዊ ናጽነት ንምጉንጻፍ ሓደ ንጹር ሓባራዊ ፖሎቲካዊ ራእይ ዝነበረና፡ ሕጂ እዉን ሓደ ንጹር ራእይ ኣብ ኤርትራ ሰላምን ማሕበራዊ ፍትሕን ክነግስ፡ ራህዋን ምልዓል ደረጃ መናባብሮን ህዝብና ክዕንብብ፡ ምኽባር ሰብኣዊ ዲሞክራሳዊ መሰላት ክዝዉተር፡ ልዕልና ግዝኣተ ሕጊ ክራጋገጽ፡ ሙሉእ ተሳትፎ ህዝቢ ኣብ ኩሉ ሂወቱ ክዉስን ዘኽእል፡ ጥዑይ ምሕደራ ከታኣታቱ፡.. ዘኽእሎ ጥሙር ሓባራዊ ራእይን ጉዕዞን የድሊ ኣሎ።

 

ኣብዚ ሓድሽ መድረኽ ኣብ ክንዲ ብቐጥታ ንምህናጽ ሃገርን ሃገራዉነትን ንኣቱ፡ ተወሳኺ ጫሊዳ መድረኽ ምእላይ ምልካዊ ፖሎቲካዊ ስርዓት ኣብ ቅድሜና ተገቲሩ ስለዘሎ፡ ናይ ቀረባን ርሕቁን ፖሎቲካዊ ራእይታትን መትከልዋልታ {strategy} ክህልዉና ምኻኖም ንጹር እዩ። መሰረታዉያን ዝኾኑ ራእይናን ናብኡ ንበጽሓሊ ስልትታትን መትዓየይን ድማ ከነነጽር ኣሎና።

 

ሓባራዊ ራእይ ብሃዉሪ ኣብ ሓንጎል ዜጋታት ዝቕረጽ ባህግታት ኣይኮነን፡ እንታይ ድኣ ቃልስን ጻዕርን ዘድልዮ እዩ። ራእይ እዉን ደቂ ሰባት ኣብ ዋህምን ቀልቢን ካልኦት ሰባት ዘታኣታትዎ ናይ ረብሓፖሎቲካ {real-politick} ኣይኮነን፡ እንታይ ድኣ ካብ ሕሉፉን ህሉዉን ኩነታት እቲ ሃገርን ህዝብን ናቂሉ ናይ መጻኢ ዝእምት እዩ። ከምኡ ስለዝኾነ ንጡፋት ፖሎቲከኛታት ካብ ኩዉንነትን ማሕበራዊ ጸጋታትን ህዝቦም ነቂሎም፡ ንመዓላ እቲ ሕብረተሰብ ዘገልግል ንጹር መትከልዋልታን ስልትን ሓርፋፍ ግምታት ብዝዕባ ክወቕዕዎ ዝደልዩ ዕላማ ክህልዎም ኣለዎ።

 

ንህዝቢ ብቐጥታ ካልእ ኣማራጺታት {alternative} ናይ ህሉዉ ኩነታቱ ከምዘሎ ብጭቡጥ ከተርእዮ ክትበቕዕ ኣሎካ። ኣብ ምጥራይ ሓባራዊ ራእይ እቲ ኣዝዩ ኣካታዒ ሕቶ ኣማራጺታትን መተካእታን ዝብሉ ሕቶታት እዮም። ነዚኦም ከምሓሳብን ተግባርን ነቲ ህዝቢ ከተእምን እንተበቂዕካን ህዝቢ ፖሎቲካዊን ማሕበራዊ ክብርታትካ  ከም ሓሳብን ትግባሬን ከለሊ እንተኺኢሉ፡ እቲ ናይ ሓባር ራእይ ስለዘጥሪ፡ ንህሉዉ ኩነታቱ ንምቕያር ኩሉ ካብኡ ዝጥለብ ተወፋይነትን መስዋእት ክኸፍል ድሉዉ እዩ ዝኸዉን።

 

ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ ዘለወሉ ኣዝዩ ሓደገኛ መስቀላዊ መገድን መድረኽን፡ ከም ሃገርን ህዝብን እንታይ ከምዝደሊ እኳ ብመልክዕ ፍሉይ መጽናዕትን ምርጫን እንተዘይትሓተ፡ ከምቲ ኣቐዲሙ ኣብ ሕሉፍ ታሪኹ ዘመስከሮን ዝተቃለሶን ንምርግጋጽ ሃገራዊ ናጽነትን ተቃሊሱ ጋህዲ ዝገበሮ፡ ሕጂ እዉን ተቃሊሱ ጋህዲ ክገብሮ ዝደሊ ራእይ ንመጻኢ እዚ ዝስዕብ እዩ፡

 

1. ምርግጋጽ ግዝኣተ ሕጊ ጥዑይ ምሕደራን፡ ኣብ ኤርትራ ብናጻ ተሳትፎን ዕግበትን መላእ ህዝቢ ኤርትራ ዝረግእ ቅዋማዊ ስርዓተመንግስት ብምትካል፡ ነንሕድሕሩ ዝማዛዘንን ዝቆጻጸርን ፈጻሚ፡ ፈራዲን ሓጋግን ኣካላት መንግስት ምቛም። ኣብ ክንዲ ግዝኣተ ሰብ ግዝኣተ ሕጊ ምርግጋጽ።

 

2. ህዝባዊ ልዕላዉነት ፖሎቲካዊ ስልጣን፡ ብሕጊ ህዝቢ ኤርትራ ዝላዓለ ወናኒ ፖሎቲካዊ ስልጣን ብግብሪ ምኻኑ መሰሉ ምርግጋጽ። ኣብ ፖሎቲካዊ ምጣኔሃብታዉን ማሕበራዉን ምሕደራን ዉሳኔታት ሂወቱ፡ ኣብ ኩሉ ጽፍሕታት ንጡፍ ተራ ከምዝህሉዎ ምርግጋጽ።

 

3. ሃገራዊ ስኒትን ሰላም ምርግጋጽ፡ ሃገራዊ ስኒት መሰረት ናይ ሰላም {peace enforcement} ስለዝኾነ፡ ካብ ፖሎቲካዊ ፍጹምነት ርሒቁ ኣብ እንካን ሃባን ዝቶሞርኮሰ፡ ሓድሕድ ኢሂን ምሂን ብምባል፡ ንሓድሕድ ብምቅብባልን፡ ንሓድሕድ ብምክብባርን ምጽዉዋርን፡ መሰል ኤርትራዊ ዜጋ፡ መሰል ሲቪላዊ ሕብረተሰብ፡ ኣድማሳዊ ሰብኣዊ መሰልን ዝተነጸረ ግቡእን መሰል ዜጋ ዝዝዉተረሉ፡ ብዘይ ገለ ኣፋላላይን ኣድልዎን ሓላፈታትን ብኤርትራዉነቱ ኮሪዑ ዜጋ ዝነብረሉ ክዉንነት ንምርግጋጽ።

 

4. ኣብ ምጣኔሃብታዊ፡ ማሕበራዉን ባህላዉን ቀጻልነት ዘለዎ ዕብየት፡ ኣብ ኩሉ መዳያት ቀጻሊ ዕብያት፡ ሙዕሩይ ኣገልግሎት፡ ሙዕሩይ ኣታዓዳድላ፡ ሙዕሩይ ቆላሕታ፡ ማሕበራዊን ምጣኔሃብታዊ ፍትሒ ዝራጋገጸሉ ኩዉንነት ምርግጋጽ።

 

5. ዘይሻራዊ ከባብያዉን ዓለምለኻዊ ዝምድናታትን {solidarity} ምትሕብባራትን ምዝዉታር፡ ከም ሃገርን ህዝብን በይንና ተነጺልና ክነብር ስለዘይንክእል፡ ምስ ጎሮባብትናን ስግረጎራባብትና ዓለምለካዊያን ሃገራት ኣብ ሰላም፡ ምዕብልና፡ ምክብባር፡ ምትሕግጋዝ.. ዝቶሞርኮሰ ንዉሽጥና ከባቢናን ዓለምናን ብኣዉንታ ኣበርክቶ ክጸሉ ዝኽእል ሃገርን ህዝብን ክንከዉን ዘብቕዓና ናይ ግዳም ፖሊስታት ምርግጋጽ ኮይኑ ክነብር ዝብህግ ህዝቢ እዩ።

 

ነዚ ኣቀዲመ ዝጣሕመስክዎ ራእይ ኣብ ሓደ እዋንን ኣብ ሓጼር ግዝየን ክንበጽሖ ከምዘይንኽእል ፍሉጥ እኳ እንተኾነ፡ ሓንሳብ መስመሩ እንተ ኣትሒዝናዮ ግን ጽኑዕ መሰረት ስለዘንጸፍና ቀጻልን ማዕባልን እዩ። ደቅና ደቂ ደቅና ድማ ክረብሑሉን ክሕበንሉን ክዛዙሙዎን እዮም። ብኣንጻሩ እዉን ነዚ ራእይ ንምዕዋት ቃልሲ ኣብ ዝሳላሰለሉ እዋናት ነዚ ራእይ እዚ ዓምጺጾም ጉጂላዊ ረብሓታቶም ንምርግጋጽ ዝንቃሳቀሱ ጉጅላዉያን {sectarian} ኣንጻሩ ደዉ ክብሉ ምኻኖም ፍሉጥ ፖሎቲካዊ መስርሕ እዩ። ብተኻእለ መጠን ነቶም ጉጅላዉያን ከም ዜጋታት መጠን፡ ጉጅላዊ ባህርያቶምን ምጥርናፋቶምን ሰንድዮም፡ ኣብ ኣድማሳዊ ፖሎቲካዊ ኣይዶሎጅን  ሃገርለኸ ወይ ህዝቢ ጠቀስ ዕላማታት እንዳወነኑ ኣብ ዉሽጡ እንዳተኣረሙን መታን ክመጹ ክንቃለሶም መስርሕ ዲሞክራስን ማሕበራዊ ሂወትን እኳ እንተኾነ፡ እቲ ነዚ ንፖሎቲካዊ ራእይ ንምዕዋት ዝቃለስ ወገናት ድማ፡ መተግበሪ ንዋት ኣብ ህዝቢ ዝተሰረተ ዉድባዊ ቅርጻ ናይ ሓባር ተግባራዊ ዉደባን ቃልስን {collective organization and action} ከማዕብል ኣለዎ።

 

ንጹር ራእይ፡ ዕላማ፡ ስልቲን መትከልዋልታ ሃሊካ፡ ነዚ ንምዕዋት ዘኽእሎ መትከላት {principles} ሓባር ተግባራዊ ዉደባን ቃልስ ኣብ ሃገርን መላእ ህዝብን ዝተሰረተ ቀጻሊ ዝዓቢን ዝሰፍሕን ዉድባዊ ቅርጻ እንተዘይሃሊካ፡ ኩሉ ትርጉም ዝህልዎ ኣይኮነን። እቲ ትምራሓሉ ትናጣጠፈለን መትከላት ሃገራዊ ክብርታት፡ ሃገራዉን ህዝባዉን ረብሓ፡ ወሳኒ ተራ ሰብን ዜጋን፡ ትኹላዉን ጋድማዉን ዝምድናታት ዉድብን ህዝብን፡ መሰረታትን ህዝብን መሪሒነታትን፡ ሃገራዊ ሓድነት፡ ግደን ንጡፍ ተሳትፎ ህዝቢን ምልፋን ሃገራዉን ማሕበራዉን ሰዉራ እየን።

 

መደምደምታ፡ ብሕጽር ዝበለ ብልሓት ኣቐዲመ ዝጣሕመስክዎም ፖሎቲካዊ  ራእይና፡

መሰረታዊ ዕላማና፡ መትከላትና፡ መትከልዋልታናን ስልትታትናን መግለጺን መወከስን ግብራዊ ንጥፈታትናን ፖሎቲካዊ እምንቶናን ስለዝኾኑ፡ ንኩላህና ኤርትራዉያን ብደረጃ ሃገርለኸ ክጠምረና ዝኽእል ናይ ሓባር ሃገራዊ ፖሎቲካዊ ራእይ ክህልወና ኣለዎ። ኣብ ዝተፈላለየ ፖሎቲካዊ ጉጅለታት ምዉዳብ፡ መግለጺ ፍሉይ እምነትካ ናይ እቲ ዝተወደብካሉ ፖሎቲካዊ ጉጅለ ፖሎቲካዊ መደባት ዕዮ እምበር፡ መግለጺ ናይ ሓባር ሃገራዊ ፖሎቲካዊ ራእይ ኣይኮነን።

 

ናይ ሓባር ጸላኢ ወይ ጮቓኒ ምህላዉን፡ ናይ ሓባር ፖሎቲካዊ ራእይ ምህላዉ ክልተ ዝተፈላለዩ ሙሑዱጋት ነገራት እየን። ዝተፈላለየ ፖሎቲካዊ ጉጅለታት ናይ ሓባር ሃገራዊ ራእይ ሃሊወን፡ ዝተፈላለየ ኣድማሳዊ ፖሎቲካዊ ኣይዶሎጂታት ክኣምናን ብኡኡ እዉን ክፋላለያ ይኽእል እየን፡ ኤርትራዉያን ናትና ግን ከምኡ ኣይኮነን።

 

በቲ ሓደ ወገን ፖሎቲካዊ ስልጣን ዝጨበጠ ምልካዊ ስርዓት ጉጅለ ኣሎና፡ በቲ ካልእ ሸነኽ ድማ ዕልመናዉያን፡ ሃይሞኖታዉያን፡ ብሔራዉያን፡ ኣዉራጃዉያን፡ ናጻ ኣብ ኩሎም ዘይተጸንበረ ወይ ተጸንቢሮም ነይሮም ዝሓደጎዎ ዝበዝሐ ቁጽሪ ዘለዎ ጉጅለታት ኣለዉና። ዋላካ ኩሎም ሓተቲ መሰል እንተኾኑ፡ ኩሎም ዝተፈላለየ ፖሎቲካዊ ራእይ ንመጻኢት ኤርትራ ዘለዎም እዮም። ሓደ ዝተነጸረ ናይ መጻኢ ፖሎቲካዊ ራእይ ከምዘይብልና እዉን ዝኾነ ሰብ ዝኽሕዶ ሓቂ ኣይኮነን። ስለዚ ዝካየድ ቃልስታት ህዝባዊ ተቀባልነት ክረክብን ንመጻኢ እዉን ሰላምን ራህዋን ቀጻልነት ዘለዎ ምዕብልና ኣፍደገ መታን ክንከፍት ናይ መጻኢ ፖሎቲካዊ ራእይና ከነነጽር ኣሎና ባሃላይ እየ።

 

መዛኻኸሪ፡ እዛ ጽሕፍት እዚኣ ከዳልዋ እንኮሎኹ፡ ፊን ስለዘበለኒ ዝጽሕፋ ዘለኹ ኣይኮንኩን፡ ቀዳማይ መቀጸልታ ናይቲ ኣቀዲመ ዝጽሕፎ ዝነበርኩ ዓንቀጻት እዩ። ካልኣይ ብቀንዱ ንጹር ናይ መጻኢ ፖሎቲካዊ ራእይ ክህልወና ስለዘድሊ እዩ፡። ሳልሳይ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ዋሽንግቶን . ኣብ ሓደ ናይ ተቃወምቲ ህዝባዊ ኣኼባ ኣብ ዝካየደሉ ዝነበረ እዋናት፡ ካብቶም ተሳተፍቲ ንመራሕቲ እቲ ኣኼባ ፖሎቲካዊ ራእይኹም ንመጻኢት ኤርትራ እንታይ እዩ ኢሎም እንተሓተትዎም፡  ብዓቢኡ ፖሎቲካዊ ዉድባዊ መደብ ዕዮና ንበብዎ። ብተወሳኺ ንምልካዊ ስርዓት ... ንምቕያር እዩ ዝብል መልስ ስለዝሃቡ እየ። ሓተቲ እዉን ዳግም ፖሎቲካዊ ራእይን ፖሎቲካዊ መደብ ዕዮ ፖሎቲካዊ ዉድብን ዝተፈላለየ እዩ ኢሎም ክምክትዎም ምስጀመሩ ፖሎቲካዊ ራእይኦም ክገልጹ ብዘይምኽኣሎም ዘንቀሎ እዩ።

Advertisements

Leave a Comment »

No comments yet.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Create a free website or blog at WordPress.com.

%d bloggers like this: