Eritrea real clear politics's Weblog

May 3, 2012

ፈሊጡ ዝተሸርበ ግዛዕ፣ ህላዊኡ ብቀሊሉ ንምርግጋጽ ቀሊል ኣይነበረን፣

Filed under: Politics — eritrearealclearpolitics @ 8:40 am

ፈሊጡ ዝተሸርበ ግዛዕ፣ ህላዊኡ ብቀሊሉ ንምርግጋጽ ቀሊል ኣይነበረን፣

ማሕበራዊ መራኸቢ-ቡዙሓንን ባህርያቱን፣-

ንማሕበራዊ መራኸቢ ቡዙሓን ብግቡእ ዝገለጻ ሰብ ኣብ ዓለም እንተሃልዩ፣ ፕረሲደንት ቶማስ ጀፌርሶን እዩ። ፕረሲደንት ቶማስ ጀፌርሶን ንማሕበራዊ መራኸቢ ቡዙሓን ኣብ ኣርባዕተ መሰረታዉያን ሮቛሒታት ከምዝሙርኮስ እዩ ገሊጽልና። ንሳተን ድማ ኣብ ተኽእሎታት፣ ምናልባትነት፣ ሓቂን ሓሶት ከምዝምርኮስን ኮይኑ፣ ካብ ማሕበራዊ መራኸቢ ቡዙሓን እቲ ሓቂ ድማ ሃሰዉ ኢልካ ካብ ነዊሕ ጹሑፍ ኣዝዩ ዉሑድ ጥራይ ከምዝርከብ እዩ። ናይ ተጻይ ማሕበራዊ መራኸቢ-ቡዙሓን ካብ ቁጽጽር ህዝብን ካብ መትከላት ናይ ጋዘጠኛነት ሕጊ ስነምግባር (Journalist’s Code of Ethics)  ማለት ካብ ሓቅነት ፣ ዉድዓዉነት፣ ቅንዕና፣ ልክዕነት፣ ኢሻራዉነትን ናጻን፣ ተሓታትነ ን ዘስዕባ ጉድኣታት ዘማዛዘነ (Minimize Harm) ዝተኸተለን ዝዕቆበን ምስ ዘይከዉን፣ ልክዕ ከም ራድዮ ሆተል ሮዋንዳ ናይ ሁቱ ናይ ጽልኢ ፈነወ ዝነበረት እሞ ኣብ መንጎ ሁቱን ቱቱሲን ዝባሃሉ ደቂ ሓደ ሃገር ክልተ ኤትኒክስ-ጉጂለታት ንትኹላዊ ምትፍናን ኣእትያ ኣማኢት ኣሽሓት ኣህዛብ ዘህለቀት ክኸዉን’ዩ።

ንሕጽረታት ሓቤሬታ ዝፈጠሩ መሰረታዊ ሮቛሒታት፣-

ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ብኣዝዩ ሙስጡር ኣጋባብ ኣካይዳ ስለዝኸይድን ናጻ ማሕበራዊ መራኸቢ-ቡዙሓን ንዑ ክትጥቀም ዘኽእለካ መሰልን ሕጊ ስለዘየለ፣ ብቀሊሉ መርትዖ ዘሰነዮ ሓቤሬታታት ከተዉጽእን ክትረክብን ኣዝዩ ኣጸጋሚ እዩ። ስለምንታይ ኣጸጋሚ ዝኸዉን ብመረዳእታ ከቕርቦ፣- ኣብ ሓደ ቤትጽሕፈት ወይ ኣብ ሓደ ኣሃዱ ብሓባር ዝሰርሑ ዜጋታት፣ ኣብ ዉሽጥ ቤትጽሕፈቶም ወይ ኣሃድኦም እንታይ ይግበርን ይኸይድን ከምዘሎ እዉን ብልክዕ ኣይፈልጡን እዮም። ከከም ዓቕምታቶም፣ ክከም ኣገልግሎት-ተኣማምነቶም፣ ከከም በቲ መራሒ-ስርዓት ተፈታዉነቶም ሙሉእ ዘይኮነ ዝተባታተኸ ሓቤሬታታት ዝዉኑኑ እዮም። ስለዚ ኣንካይዶ ኣብ መላእ ሃገር ዝኸይድ ዘለ፣ ኣብ ቤትጽሕፈቶም ወይ ኣሃድኦም ዝኸይድ ዘሎ ዝተማልኤ ሓቤሬታ የብሎሙን። ነቲ ዝዉንንዎ ዝተባታተኸ ሓቤሬታታት ድማ ሙሉእ ክገብርዎ ኣይክእሉን እዩም፣ እቲምንታይስ ሰብ ነንሕድሕዱ ስለዝፋራራሕ መእተዊን መዉጽእን ዘይብላ ሓቤሬታ ሒዙ ዝፈዘዘ እዩ። ስለዚ ዕለት፣ ቦታ፣ ስም ብሚስጢር ተኣከብቲ፣ ዝተዛረብሉ ዛዕባን ዉሳኔታትን ፈሊጥካ ዜና ክትዝርግሕ ካብ ኤርትራ ኣብዚ እዋናት’ዚ ኣዝዩ ኣጸጋሚ ሙኻኑ ኩሉ ኤርትራዊ ዝፈልጦ ጉዳይ እዩ። እቲ እንኮ ዝክኣል፣ኣብ ደገ ትነብር እንኮሎኻ ኣካል ናይቲ ኣብ ዉሽጥ ኤርትራ ዘሎ ሙሱጡር ምንቅስቃስ ምስትኸዉን ጥራይ እዩ። እቶም ኣብ ዉሽጥ ዘለዉ፣ ክዝርጋሕ ዝደልይዎ ሓቤሬታ ንህዝቢ፣ ኣብኡ ኮይኖም ክዝርግሕዎ ስለዘይክእሉ ብደገ ተዘርጊሑ ንዉሽጥ ክዞርቖሎም ኣብ ዝዉሰንሉ እዋናት ጥራይ ከምዝካኣል ቡሩህ እዩ። እቶም ዝሩቑሑ ዝነበሩ ሰበ-ስልጣን መንግስት ኤርትራ ምስእዘን ነዚ ወረ ክዝርግሓ ዝቐነያ ዌፕ-ሳይታት ወነንተን ቅርበትን ምትእስሳራትን ክህልወን ዶ ይኽእል? ፈጺሙ ክሕሰብ ዝኽእል ጉዳይ ኣይኮነን። ስለዚ እዚ እዉን ኣብ ቅመራ ኣትዩ ከምዝነበረ ክፍለጥ ኣለዎ።

ምንጩ ዘይተራጋገጸ ወረን ጠንቁን ዕላምኡ፣-

 

ደይ መደይ ኢሉ ዝተሓብኤ ወዲሰብ፣ ኣነደይቱ ኣይኮኑን ብቀሊሉ ዝርእዩዎ፣ እንታይ ድኣ ኣብቲ ተሓቢሉ ዘሎ ጉድጋድ ኮይኑ ንሱ እዩ ዝርእዮም። ንኣቶ ኢሰያስ መላእ ህዝቢ ኤርትራን ዓለምን ከናድዮ ቀንዩ፣ ንሱ ንኣነደይቱ ክርእዮምን ክሰምዖኦምን ቀንዩ፣ ኣብ ዘደለዮ ስዓትን ቦታን ድማ ካብታ ተሓቢኡ ዝሕጸነላ ዝነበረ ቦታ ወጺኡ ኣሎ። ምንጩ ዘይተራጋገጸ ወረ፣ ሞይቱ ዶ ጸሚሙ ክባሃል ዝቀነየ ኣቶ ኢሰያስ ኣፍወርቂ ካብ ኣቀዲሙ ዝነበሮ ትርኢት ሰዊዱ ኣብ ዕለት 28/04/2012 ቦሎኽ ኢሉ ኣብ ቴለቪዥን ኤርትራ ብጥዕና ምህላዉ ኣራጋጊጹ ኣሎ።  ነዚ ሓቂ እዚ ዘይቕበል ሰብ እንተሃሊዩ ሚትሪንግ ጥራይ ኢልካ ክሕለፍ ዝግብኦ እዩ። ስለዚ እቲ ሓሚሙ ሞይቱ ዝብል ወረ ትርጉም ከምዘይነበሮ ክራጋገጽ ተኻኢሉ ኣሎ።

ብሓፈሻ ንኣስታት 30 መዓልታት ዝኸዉን ብፍላይ ን 8 መዓልታት፣ ካብ ትርኢት ህዝብን መራኸቢ ቡዙሓን ዝተሸርበ መራሒ ህ.ግ.ደ.ፍ፣ ዝተሓብኣሉ ሰለስተ ዓበይቲ ብድሆታት ነይረንኦ፣- ቀዳማይ ሬሳ ናይ ኣቶ ናይዝጊ ክፍሉ ኣብ ዓዱ ኣትዩ ክቅበር ምኽልካሉ። ካልኣይ ስርዓት ወያኔ 18 ኪ.ሜ ኣብ ዉሽጥ ልዑላዉነት ኤርትራ ኣትዩ፣ ብዘይ ገለ ጸገማት ወትሃደራዊ መጥቃዕቲ ፈጺሙ ምምላሶምን ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ሓንቲ ክገብር ዘይምኽኣሉ። ሳልሳይ ኣብ ዉሽጡ ገጢምዎ ዘሎ ፖሎቲካዊ  ምጣኔ-ሃብታዊን ማሕበራዊን ጸገማትን ዓለምለኻዊ ጸቕጥታት ንምኽዋል እዩ።

ነዚ ሰለስተ ዓበይቲ ብድሆታት ብዕዮ ክብድሆ ስለዘይክእል፣ ኣንፈት ህዝቢ ኤርትራን ማሕበረሰብ ንምጥምዛዝ ገለ ክምህዝ ስለዝነበሮ፣ ነዚ ዝተኻየደ ተዋስኦ ብምምሃዝ ን8 መዓልታት ተዛናጊዕሉ ኣሎ። እቲ ገጢምዎ ዘሎ ብዶሆታት ግን በዚ ዝተኻየደ ተዋስኦ በኒኑ ዝኸይደ ኣይኮነን፣ ኣብ ቦትኡ ከምዘሎ ክዝንጋዕ ኣይግባእን።

 

 

ድምጺ ቶክሲ ዘይብሉ ናይ ማሕበራዊ መራኸቢ ቡዙሓን ኪናት፣-

 

ኪናት ብብረት ጥራይ ኣይኮነን ኣብ ዓለምና ዝካየድ፣ ድምጺ ቶክሲ ዘይብሉ ኪናት እዉን ብማሕበራዊ መራኸቢ ቡዙሓን፣ ብስለያ ጸረ ስለያ፣ ብሽርሕን ዉዲታትን…ወ.ዘ.ተ  ይካየድ እዩ። እዚ ካብዕለት 20/04/2012-28/04/2012 ኣብ ዉሽጥ ኤርትራን ደገን ክካየድ ዝቀነየ ድማ እቲ ካልኣይ ዓይነት ኪናት ኣቀድም ኣቢለ ዝጣሕመስክዎ እዩ።

ኣብዚ ን8 መዓልታት ዝተኻየደ ድምጺ ቶክሲ ዘይብሉ ኪናት  ጭር-ጭር-ዓበደ መን ተዓዊቱ መን ከሲሩ? መን ጎሪሑ መን ሃሊይ? መን ኣዳናጊሩ መን ተዳናጊሩ? ዝቡሉ ሶንኮፍ ሕቶታት ተላዒሎም ኣብ ጉጉይ መደምደምታ ከብጹሑና ይኽእሉ እዮም። ዓወት ብጊዝየን ምንጭን እዩ ዝዕየር። ከምኡ ካይከዉን ድማ ነቲ ነዚ ኪናት-ኩነት ዝፈጠሩ ዳይነሚክስ ክንርኢ ኣድላይ እዩ። ኣብ ሓደ ዉግእ ክትዕወት ክትስዓር ወይ ድማ ብጃላነት ክትወጽእ ንቡር እዩ። ሓደ ፖሎቲካዊ ስርዓት ወይ ተቃዋሚ ጉጂለ ኢዱ-ኣጣሚሩ ንተጻዩ ወገናቱን ኣይዕዘብን እዩ። ሓድሕዳዊ ስለያዊ ዙርቓታት (Infiltiration); ስልታዊ ምድንጋራት (Deception); ሽርሕታት (Sabotage) ን ዉዲታትን (Conspiracy )ክህሉ ድማ ንቡር እዩ። ኣብዚ 8 መዓልታት ዝተራእየ እዚ ተርኽቦታት’ዚ እዩ። እዚ ዝተራእየ ተርእዮ ናይ ሓደ ጊዝየ ተርእዮ ድዩ ዝብል ሕቶ ክልዓል ይኽእል እዩ። መልሱ ኣይኮነን ቅድሚሕጂ ነይሩ ብሕጂ እዉን ክርኤ እዩ።

 

ዕሙቀትን ዝርጋሔን ናይቲ ዱንጉር ወሬ፣-

እቲ ሓደ ዝገርም ነገር እንተሃሊዩ፣ ምስቲ ዘሎ ሕጽረታት ማሕበራዊ መራኸቢ ቡዙሓን ኣገልግሎት ኢንተርኔት ኣብ ዉሽጥ ኤርትራ፣ ዳርጋ ብዘይካ ዉሑዳት ዝበዝሔ ህዝብና ነዚ ወረ እዚ ሰሚዕዎ እዩ። ብከመይ እዚ ወረ እዚ ተዘርጊሑን በጺሕዎን ናይ ብሓቂ እዩ ዝገርም። ዝኾነ ሻቕሎት ኣይነበሮን ንቡር መዓልታዊ ሂወቱን ንጥፈታቱን የሳላስል ነይሩ። ኢሰያስ ይሙት ኣይሙት፣ ይሕመም ይጥዔ ንሓደ ካልኢት ናይ ጊዝየ ኣይተጭነቀሉን። ብኣንጻሩ ሩፍታ ዓሲልዎ እዩ። እቶም ኣብ ዝተፈላለየ ትካላት መንግስት “ምእንቲ ሞጎጎ ትሕለፍ ኣንጭዋ” ኢሎም ዝሰርሑ ዘለዉ እንታይ እዩ እዚ ኩነታት ዝኸይድ ዘሎ ኢልካ ኣብ ትሓተሉ እዋናትን ንምክትታሉ መታን ክጥዕሞም ኣስማት ኣብ ትሕብሮሎም እዋናት፣ እምባእ ፍላን ውዲ ፍላን ኣብዛ ትብላ ዘሎኻ ዕለት ኣብዚ ስራሕና መጺና ኔይሩ ይብሉኻ። እሞ ኢሰያስ ከ ሪኢኺሞ ዶ ወይ ተጸሊዎ ሰሚዕኩም ዶ ኣብ ትብሎሎም እዋን እቲ መልሲ ኣይራናን ኣይሰማዕናን እዩ። ዳግም ካብቲ ትማሊ እተዛራረብናሉ ነቂሎም ገለ ምክትታላትን ሓቤሬታትን ኣኪቦም ይጸንሑ ይኾኑ ኢልካ፣ ሕጂ ኸ ዝተቃያየረ ጉዳይ ኣሎ ዶ ኢልካ ኣብ ትሓተሉ እዋናት፣ እንተ እቲ ሰባይ ተሸሪቡ ኣሎ ካልእ ግን ንቡር ከም ቀደሙ እዩ ዘሎ፣  ግን ምስ እዚ ትብሎ ዘሎኻ ብምስማዕና ዝመጸ ስነኣእሙራዊ ጸቕጥታት ድዩ ወይስ ገለ ሱዉር ነገር ኣሎ ኣይንፈልጥን፣ እቲ ኩነታት ክብድብድ ዝበለ ስምዒታት ፈጢሩልና ኣሎ ይብሉ።

ነቲ ብመርበብ ሓቤሬታ ኣሰናን ዓዋተን ዝዉሃብ ዝነበረ ሓቤሬታ ሙርኩስ ብምግባር፣ ቡዙሕ ኣእማንን ሰባትን ተፈንቂሉ ብዘይካ ናይ ኢሰያስ ሽርበት ካልእ ፈጺምካ ክጽመድን ክቑረን ዝኽእል ጭቡጥ ሓቤሬታ ክርከብ ኣይተኻእለን።

ካብዛ ሓንቲ “ሽርበት ኢሰያስ” ዘይርግጽቲ ሓቤሬታ፣ ሰለስተ ዘይሩጉጻት ኣብ ተኽሎታትን ምናልባትነታትን ዝቶሞርከሳ ክምዕብል ኪኢሉ፣-

ሀ. ኢሰያስ ተጸሊዎ ኣብ ኮማ ኣትዩ፣ ኣብ ገዝኡ ደቂሱ ኣሎ፣ ወይ ድማ ንገጢምዎ ዘሎ ከቢድ ዉሽጣዊን ግዳማዉን ፖሎቲካዊ ጸቕጥታት ኣቃልቦ ህዝቢ ንምጥምዛዝን ንተቃወምቲ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ሓሰዉቲ ምኽኖም ንምርኣይ፣ ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ ልዕሊኡ ዘለዎ ኣራእያታት ንምምዛን …ወ.ዘ.ተ ተባሂሉ፣ ድሎ ካይትዕሎ ኢሉ ነዚ ሓቤሬታ ብ መልሓስ ተቃወምቲ ኣናፊሱ ካብ ተሓቢሉ ዘሎ ድነ ክጋላገል ወሲኑ ኣሎ።

ለ. ኢሰያስ ምስ ኩነታት ጥዕንኡ፣ ዕድሚኡ፣ ፍጹም ዉድቀቱ፣ ዘሎ ፖሎቲካዊ ጸቕጥታት ኣብ ግምት ብምእታዉ፣ ብንሱ ዘፍቀዶ ዳግመ ዉደባ ስስርዕ እቲ መንግስት ንክግበር ኮሚቴ ዶ ኾን መዚዙ፣ እታ ኮሚቴ ኣብ ዓዋተን ኣሰናን ትባሃል ዞላ ትነጥፍ ሃልያ።

ሐ. እዞም ዓዋተን ኣሰና ዝሮቕሕዎም ዘለዉ ሰብ-መዝታት መንግስት ኤርትራ፣ ምናልባሽ ንኢሰያስ ጨዉዮም ኣብ ትሕቲ ሙሉእ-ቁጽጽር ሒዞሞ፣ ንሳቶም ዝቓጻጸርዎ ፖሎቲካዊ ስርርዕ ንምድካን ዶ ይኸዉን ዝነጥፉ ዘለዉ ዝብላ ነይረን።

ኣብ ከምዚ ከቢድ እዋናት፣ ባህርያዊ እዩ ዝኾነ ወዲሰብ ዝተፋላለየ ግምታትን ሚዛናት ክገብር። እቲ ዝገብሮ ግምታትን ሚዛናትን፣ ካብ ቀንዲ ዕላሙኡ እንተኣላጊስዎን ሽታታሕ እንተድኣ ኣቢልዎን ጥራይ ኢና እቲ ኩነታት ገዚኡዎ ነይሩ ክባሃል ዝኽእል።

ትርን ኣድማዕነት ዘይርጉጽ-ወረ፣-

 

ስለምንታይ ንመላእ ኣብ ዉሽጥን ወጻኢ ዝነብር ኤርትራዉያን፣ እዚ ናይ ለንቀነ ዘይርጉጽ (Uncertainty) ኣብ ምናልባትነትን(Probability) ተኽእሎታት (Possibilities) ዝተሞርከሰ ዘመተ ማሕበራዊ መራኸቢ ቡዙሓን ንህዝቢ ከላዕል ኪኢሉ ዝብል ሕቶ ከላዓል ከምዝኽእል ሩዱእ እዩ። መልሱ ድማ።-

ሀ. እቲ ፕሮፖጋንዳዊን ዉዲታዉን ዘመተ ማሕበራ ስነ-ኣእሙራዊ ፈተነ (Social psychology experiments) ብምንባሩ እዩ።

ለ. ንትጽቢታትን ባህግታትን ህዝቢ ኤርትራ ዝምርምር ብምንባሩ እዩ።

ሐ. ንጥምረት ማሕበረ-ስነኣእሙራዊ ኣቃዉማ ህዝቢ ኤርትራ፣ ንክልለ ዝደፍእ ብምንባሩ እዩ።

መልሰ-ግብሪ ናይዚ ሰለስተ ከቢድ ፈተነታት፣ ብጥምረት መላእ ህዝቢ ኤርትራ ኣዝዩ ዓሚቕ ኣስተንፊሱን፣ ሪሒብ ሩፍታን ዓሲልዎ እዩ። ዉሑዳት ኣካላትን ደገፍት ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ን ገለ ተቃወምቲ ዉድባትን ኣባላተን ድማ ኣብ ከቢድ ራዕዲ ኣትዮም እዮም። ካብዚ ዝተራእየ ሩፍታን ራዕድን ሰለስተ መሰረታዉያን ጉዳያት ኢና ተዓዚብና፣-

ሀ. ዝበዝሔ ህዝቢ ኤርትራ ካብዚ ገባቲ ፖሎቲካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍን መራሒኡን ክጋላገል ከምዝደሊ ኣርኢና’ዩ።

ለ. ገለ ገለ “ተቃወምቲ” ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ እየ ዝብሉ፣ ምእላይ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ከምዘየርብሖን ከምዘየሕጉሶምን ኢና ተዓዚብና። ምኽንያቱ ህዝቢ ክድወሽን ክብጽበጽን እንኮሎ፣ ኣብ ክንዲ ከራጋግእዎን ቁኑዕ ማኣዙኑ ከተሕዝዎ ዝህቕኑ ከጽቕጡን ልዕሊኡ ቶንኮላት ክስሕሩ እዮም ተራእዮም።

ሕ. ኣብ ሕማቕ ኣዝዩ ሓደገኛ ኩነታት፣ ንህዝቢ ከራጋጉኡ፣ ክመርሑን ቁኑዕ ማኣዙኑ ከትሕዙ ዝኽእሉ ተቃወምቲ ዉድባት ኣዝዮም ዉሑዳትን ድኹማት ሙኻኖምን ሕጽረታት ቡቁዕ መሪሕነትን ጽኑዕ ዉደባን ከምዘሎ ኣገንዚብና እዩ።

ምንጪ ናይ ዘይሩጉጽ ወረ፣-

 

እዚ ናይ ምድንጋር ኣብ ምናልባትነትን ተኽእሎን ተሞርኪሱ ክካየድ ዝቀነየ ድምጺ ቶኽሲ ዘይብሉ ፕሮፖጋንዳዊ ዘመተ ምንጩ መን ኮን ይኸዉን?

ሀ. 90% ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ።

ለ. 5% ባህግታትን ትጽቢታት ኣቃላሕቱ።

ሐ. 5% ናይ ግዳም ሓይልታት። ክኸዉን ይኽእል እዩ ዝብል ግምታት ነይሩን ኣሎን። 90% ምንጩን ማሃዚኡን ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ካብ በልናዮ፣ ነቶም ኣውረይቱ እዉን ናጻ ዘዉጽኦም ኣይክነን። ከምዚ ዓይነት ተሃዋሲ ዜና ካበይ ኣምጼሞ ኣብ መድረኽ ወጽዮም ምንጭታቶም ክገልጹ ጉዱዳት እዮም።

ብሓፈሻ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ፣ ብፍላይ ድማ መራሒኡ ኣቶ ኢሰያስ ብኣጋጢሙዎ ዘሎ ዉሽጣዉን ግዳማዉን ፖሎቲካዊ፣ ወትሃደራዊ፣ ምጣኔ-ሃብታዊን ማሕበራዉን ብዶሆታትን ጸቕጥታት፣ ኣቃልቦ ህዝቢ ኤርትራን ማሕበረሰብ ዓለምን ንምጥምዛዝ ገለ ክፈጥር ነይርዎ። ከም ኣመሉ ድማ ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሻቕሎቱን ትኹላዊ ምትፍናናት ክሸሞ ነዚ ኩነታት ክፈጥር ንክንደይ ዝኣክል ጊዝየ ዉጥን ኣዉጺሉ? ክንደይ ዝኣክል ጉልበት-ሰብ ኣዋፊሩሉ? ክንደይ ዝኣክል ገንዘብ ወጻኢ ገይሩሉ? ክንደይ መዓልቲ ኣብ ዕጹው ገዛ ተሓቢሉሉ? ንክንደይ ሰብ ዝኣኽሉ ሓባቢሉሉ ኣዋፊሩሉ?…ወ.ዘ.ተ ንምግማቱ ኣጸጋሚ ኣይኮነን። ኣብ መጨረስታ ተዓዊትሉ ዶ ንዝብል ሕቶ ንምምላስ እወ 20% ጊዝያዊ ዓወት ተዓዊትሉ እዩ። እንታይ ጊዝያዊ ዓወታት እዩ ኣመዝጊቡ?

ሀ. እቲ ዝዓበየ ጊዝያዊ ዓወት ንሱ ዝደልዮ ፕሮፖጋንዳዊ ዘመተ፣ ብመልሓስን ማሕበራዊ መራኸቢ ቡዙሓን ተቃወምቲ ከምዝቃላሕ ገይሩ።

ለ. ህዝቢ ኤርትራ ማዕረ ክንደይ ጸሊኡዎ ከምዘሎ ፈሊጡ።

ሐ. ኣብ ሕማቕ እዋን መን ምስኡ ደዉ ክብል ከምዝኽእል ፈሊጡ።

መ. ብቀሊሉ ንድሌታትን ባህግታትን ተቃወምቲ መዝሚዙ፣ ኣብ ዉሽጥ ተቃወምቲ ዘሪቁ ክሰርሕ ዘኽእል ጊዝያዊ ዓቕምታት ከምዘለዎ ኣራጋጊጹ።

ረ. ንባህግታት ህዝብና ኣባኺንዎን ንቡዙሓት ጉሩሃት ደለይቲ ለዉጢ ጊዝያዊ ናይ ሞራላዊ ዉድቀት ከምዝገጥሞም ገይሩ።

ብመንጸር ዓወታት ኣቶ ኢሰያስ እንታይ ጉሁድ 80% ክሳራታት ኣጋጢምዎ?

ሀ. ኣቶ ኢሰያስ ማዕረ ክንደይ ህዝቢ ኤርትራ ክሽገር እንኮሎ ከምዘይዓጦ፣ ሓላፍነት ከምዘይስምዖ፣ ንህዝቢ ከራጋግእን ቁኑዕ ማኣዝን ከትሕዝ ከምዘይክእልን ከምዘይደሊ ኣራጋጊጹ።

ለ. ኣቶ ኢሰያስ ማዕረ ክንደይ መታለሊን ሽርሓዉን ምኻኑ ኣፍሊጡ።

ሐ. ኣቶ ኢሰያስ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ናይ ኣንጭዋን ድሙን ጸወታታት ይጻወት ከምዘሎ ኣፍሊጡ።

መ. ኣቶ ኢሰያስ ብሕጂ እዉን ንኤርትራን ህዝቢ ኤርትራን ሓደገኛ ሰብ ምኻኑ ንነብሱ ኣቃሊዑ።

ረ. ኣቶ ኢሰያስ ንደገፍቱ ብማዕረ ተቃወምቱ ከምዝርእዮም ንጹር መልእክቲ ንደገፍቱ ኣማሓላሊፉ። እቲ ምንታይስ ኣብ ዉሽጥን ደገን ዝነብሩ ደገፍት ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ኣብ ዉሽጢ እተን ዝሓለፋ 8 መዓልታት ብስእነት ሓቤሬታ ልዕሊ ዝኾነ ዜጋ ንሳቶም እዮም ተሸጊሮም ዝነበሩ። ስለዚ ደገፍት ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ እዚ ፍጻሜ’ዚ ፍሉይ ግንዛቤ ኣሕዲሩሎም ስለዘሎ፣ ዝነበሮም እምብነታት ኣብ ልዕሊ ኣቶ ኢሰያስ ባይታ ስለዝዘበጠ’ዩ።

ሰ. ዉሑዳት ዜጋታት  ሓቀኛ መሲልዎም ንኣቶ ኢሰያስ ዝገብሮ መደረታት ዝኣምኑ ዝነበር  ዜጋታት፣ ማዕረ ክንደይ ዓላቕን ሓሳዊን ምኻኑ ኣገንዚብዎም ኣሎ።

ሸ. ኣቶ ኢሰያስ ዝፈጠሮ ምድንጋራት ንህዝቢ ኤርትራን ማሕበረሰብ ዓለም ኣዝዩ እዩ ኣቆጢዑ። እዚ ተፈጢሩ ዘሎ ህዝባዊ ቁጣዔ ናቱ ሩጉጽ ሳዕቤናት ክህልዎ እዩ። ህዝቢ ከም ሓሳዊ፣ ዓላቂን መዳናገርን እንተፈሊጥዎ፣ ኡሮማይ ጥራይ እዩ ክባሃል ዝኽእል። ካብዚ ዝዓቢ ክሳራን ዉድቀትን የሎን። ስለዚ ኣቶ ኢሰያስ ጊዝያዊ ዓወት እኳ እንተተጋናጸፈ፣ ነባሪ ክሳራ እዉን ኣብ ገዛእ ርእሱን ዝመርሖ ዘሎ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ገይሩ እዩ።

ኣብ ከምዚ ኣዝዩ ተሃዋሲ ኩነታት እንታይ ክግበር ነይርዎ፣-

እቲ ተቃዋሚ ሓይሊን ለዉጢ ዘገድሶም ጉዱሳት ዜጋታት፣ ኣብ ከምዚ ናይ ምድንጋራትን ሓያል ፕሮፖጋንዳዊ ጸቅጥታት እንታይ ክገብር ይግባእን ተኽእሎታት ነይርዎም?

ብሓፈሻ እቲ ሓላፍነት ናይ መላእ ህዝቢ ኤርትራ፣ ብፍላይ ድማ ንጹር ዕላማታት ሰርዔን ዝንቃሳቀሳ ፖሎቲካዊ ዉዱብ ሓይልታት ከምዝኾነ ክዝከር ይግባእ። ቡርቱዕ ዉሑጅ ምስመጸካ፣ በቲ ዝመጸካ ማኣዝን ደዉ ኢልካ ክትገጥሞ ኣይትኽእልን ኢኻ፣ እንታይ ድኣ፣ ናብቲ ዝዉሕዘሉ ዘሎ ማኣዝን ገጽካ ብምኻድ ኢኻ ክትገጥሞ ዝክኣል። ምስቲ ቡርቱዕ ዋሕዚ ማሕበራዊ መራኸቢ ቡዙሓን እዚ ሓቤርተታ እዚ ኣጣራጣሪ ከምዝነበረ 90% ዝተራጋገጸ እዩ ዝነበረ፣ እቲ ዝተረፈ 10% ነቲ ክዉንነትን ሓቕን ዓብሊኽዎ ስለዝነበረን ፣ እቲ ክዉንነት ናይ ገዛእ ርእሱ ከቢድ ጸቕጥታት ነይርዎ እዩ። ኣብ ከምዚ ከቢድ ጸቕጢ ዝህልወሉ እዋን፣ ብሓፈሻ ለዉጢ ዝጽዕዱ ጉዱሳት ዜጋታትን፣ ብፍላይ ድማ ንጹር ዕላማታት ሰርዔን ዝንቃሳቀሳ ፖሎቲካዊ ዉዱብ ሓይልታት ክገብርዎ ዝግብኦን ዝነበረ፣ ነቲ ህዝቢ ምርግጋእን ኣንፈት መስረታዊ ለዉጢ ካይስሕት ማኣዙኑ ምትሓዝ እዩ። ነዚ ክገብሩ ዝሃቀኑ ዉልቀ ዜጋታትን ፖሎቲካዊ ምንቅስቓሳት፣ዉድባት ግንባራት ኣለዋ። ብኣንጻሩ ከም ህዝቦም እግሮሙን ኣእዳዎምን ኣኪቦም ነቲ ግጥም ዝዕዘቡ ዝጸንሑ፣ ብሓፈሻ ለዉጢ ዝጽዕዱ ጉዱሳት ዜጋታትን፣ ብፍላይ ድማ ንጹር ዕላማታት ሰርዔን ዝንቃሳቀሳ ፖሎቲካዊ ዉዱብ ሓይልታት፣ ኢሰያስ ኣብ ቴለቪዢን ቃለ-መሕትት ክገብር ምኻኑ ምስተቃልሔ፣ ዳሶም ስለዝስሰነሎም ካብ ተሓቤሙሉ ዝነበሩ ባዓትታት ፣ ናብ ኩሉ ማሕበራዊ መራኸቢ-ቡዙሓን ወጽዮም፣-

ሀ. ብዓዋተን ኣሰናን ዝሃብዎ ዘይተራጋገጸ ሓቤሬታ ተላዒሎም (Generates) ጋዜጣዊ መግለጺታት ምቅራቦም፣ ከም ቅራፍ ባናና ረጊጾም (The opposition stepped on a lie peel) ሓነግ ዝበለ ተቃዉሞ ኣምሲሎም ክሕጩጩሉ ተራእዮም።

ለ. ነቲ ብዓዋተን ኣሰናን ዝተዘርግሔ ዘይርጉጽ ወሬታት፣ ብመገዲ ተቃዉሞ ተራጋጊጹ ሓቅነቱን ጉጉይነቱን ዘይምርግጋጹ፣ ጉድለትን ሕመቕን ተቃወምቲ እዩ ተባሂሉ።

ሐ.ኣብ ተቃዉሞ ቡኽረት መሪሒነት፣ ብቅዓት፣ ጽኑዕ-ምትእስሳር ምስ ኣብ ዉሽጢ ዘሎ ህዝቢ ኣሎ ተባሂሉ።

ሐ. ኣብ ተቃዉሞ ቀንዲ ፈለግ ቃልሲ (Mainstream) ገና ኣይተበጽሔን ተባሂሉ።

መ. ንጹር ዕላማታት ሰርዔን ዝንቃሳቀሳ ፖሎቲካዊ ዉዱብ ሓይልታት ንህዝቢ ከራጋግኣን ክመርሓን ኣይበቕዓን ተባሂሉ።

ረ. ንጹር ዕላማታት ሰርዔን ዝንቃሳቀሳ ፖሎቲካዊ ዉዱብ ሓይልታት፣ ኣብ ክንዲ ብኣጀንድኤን ደድሕሪ ኣጀንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ዝዉሕዛን ኣብ ፍጹም ምህዉታትን…ወ.ዘ.ተ ዘለዋ ኢየን ተባሂሉ። እዚ ኩሉ ሚዛናት ወይ ኣባሃላታት ሓድሽ ነገር ኣይኮነን፣ ዋላ ኣባላት ንጹር ዕላማታት ሰርዔን ዝንቃሳቀሳ ፖሎቲካዊ ዉዱብ ሓይልታትን ህዝብን ከልዕሎ ዝጸንሔ ርኡይ ድኽመታት ስለዝኾነ፣ ከም ቅቡል ተወሲዱ ንምእራሙ ጻዕርታት ክካየድ ከምዝግብኦ ዘማትእ ጉዳይ ኣይኮነን።

እቶም ሕጂ ከምዚ ዝብሉ ዘለዉ እንታይ ከተጣቡቡ ጸኒሕኩም፣ ዝብል ሕቶ ግን ንዕኦም ክምልስዎ ዝሕደግ እዩ። ዝኾነ ጋዜጣዊ መግለጺ ዝገበረ፣ ነቲ ብዓወተን ኣሰናን ዝተዘርግሔ ሓቤሬታ ከም ሩጉጽ ሓቤሬታ ኣይወሶዶን። ከምኡ ስለዝኾነ ድማ ብቱሑት ዓቕሙ ንህዝቢ ከራጋግእን ቁኑዕ መስመሩ ከትሕዝ ሃቂኑ እዩ። ህዝቢኤርትራ ግዳይ ናይ ዝኾነን ዘይኮነን ወሬታት ከይከዉን እዉን ከጠንቅቅ ፣ነቲ ዝኸይድ ዘሎ ሓርጎጽጎጻት ብትዕግስቲ፣ ልቦናን ትብዓትን ክመሚ፣ ንጹር ዝኾነ ሃገራዊን ዲሞክራስያዊን ራእይ ክንዉንን ከማሕጽን ጸኒሑ እዩ። ስግሩ ሓሊፉ እቲ ዝባሃል ዘሎ ወሬታት ሓቂ እንተድኣ ኮይኑ፣ ክግበር ዝግብኦ መርሓ-ገበይን ፖሎቲካዊ መስርሕን ብኑጹር ኣቀሚጡ እዩ።

ኣብ ኣሻቃሊን ተኣፋፊ ፕሮፖጋንዳዊ ዘመተታት፣ ርእስኻ ከም ሰገን ኣብ ሑጻ ቀቢርካ ጸኒሕካ፣ ደቢኑ ዝነበረ ደበና ምስተቀንጠጠ ቦሎኽ ኢልካ  ጥቁዉ ክትከዉን ምፍታን ምልክት ትብዓትን ምልክት ቡቁዕ መሪሒነት ኣይመስለንን እዩ።

ክትመርሖም ጸገም ክሞርሑኻ ጸገም፣ ክትዉድቦም ጸገም ክዉዱቡኻ ጸገም፣ ሓሳብ ክህቡኻ ጸገም ሓሳብ ክትህቦም ጸገም ዝኾኑ ዉልቀ-ዜጋታት ጉራቔናት ዝደለይዎ ከንህዩ መሰሎም እኳ እንተኾነ፣ ፈጺሞም ኣብዚ ዝካየድ ዘሎ ማሕበራዊ ሰዉራ ካብ ምዉርዛይ ሓሊፎም ክጻወትዎ ዝኽእሉ ሃናጺ ግደ የሎን።

ወትሩ ብኣታቶም ዝልዓል ነቀፌታ ምስማዕን፣ ጉድለታትካ እንዳዉሓድካ ምኻድ ግን ከድሊ እዩ።

ኣብ ከምዚ ድንግርግር እዋናት ዘተራእየ ዱንጉር ኣንፈታት ነይሩ ዶ?

እወ ነይሩ፣ ክነብር እዉን ግድነታዊ እዩ። ካብቲ ዝተራእየ ድንግርግራት እቲ ዘሕጉስ ብዉልቀ-ሰባት ብምንባሩ እዩ። ዉልቀ- ዜጋ ብጥሙር ዕላማ፣ ዲስፕሊን፣ራእይ…ወ.ዘ.ተ ተቀይዱን ተማእዚዙ ስለዘይከይድ፣ ኣብ ዝኾነ ጊዚየ ዝኾነ ዘይተጸንዔ፣ ዝተራእዮን ዝስምዖን ክዛረብ ይኽእል እዩ። እዚ ድማ ምስ ገበን ዝቁጸር ኣይኮነን። እቲምንታይስ ዝኾነ ፉጡር ኣብታ ገለ ዝርእየሉን ዝሰምዓሉ እዋናት ስምዒታቱ፣ ባህግታቱን ትጽቢታቱ ክገልጽ ባህርያዊ ስለዝኾነ እዩ። ኣብ ገሊኡ ደረት ዝሳኣነ ነይሩ ክኸዉን ይኽእል እዩ፣ የግዳስ ሕጂ ዓቢ ተሞክሮ ተረኺቡ ስለዘሎ፣ እቲ ዉልቀ-ዜጋ እዉን ክማሃርን ክጥንቀቅን ከምዝኽእል ፍሉጥ እዩ።

 

ወድሓንኩም!!!

መርዕድ ዘርኡ

03/05/212

 

Advertisements

Create a free website or blog at WordPress.com.